Chó ngoại là cách gọi quen thuộc tại Việt Nam để chỉ các giống chó có nguồn gốc từ nước ngoài, không phải nhóm chó bản địa Việt Nam như chó cỏ, chó Phú Quốc, chó Bắc Hà hay H’Mông Cộc.
Khi nhắc đến chó ngoại, nhiều người thường nghĩ ngay đến Poodle, Phốc Sóc, Corgi, Golden Retriever, Labrador, Husky, Alaska, Samoyed, Shiba, Akita, Becgie, Rottweiler, Doberman, Bull Pháp, Pug và rất nhiều giống chó khác đang được nuôi phổ biến trong các gia đình Việt.
Tuy nhiên, không phải chó ngoại nào cũng là chó nhập khẩu. Có bé là giống chó ngoại nhưng được sinh sản tại Việt Nam. Có bé là chó nhập trực tiếp từ nước ngoài. Có bé chỉ được gọi dân dã là chó Tây vì ngoại hình, nguồn gốc hoặc cách chơi trong cộng đồng.
Bài viết này giúp anh/chị hiểu chó ngoại là gì, khác chó nhập khẩu và chó Tây ra sao, vì sao chó ngoại được yêu thích tại Việt Nam, ưu nhược điểm khi nuôi và cách chọn giống phù hợp với điều kiện sống của gia đình.
Nếu anh/chị muốn xem nhóm đối lập là chó bản địa, chó ta và các giống chó gắn với đời sống Việt Nam, có thể đọc thêm bài chó Việt Nam.
Chó ngoại là gì?
Chó ngoại là cách gọi chung cho các giống chó có nguồn gốc ngoài Việt Nam. Những giống này có thể đến từ châu Âu, châu Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Thái Lan hoặc nhiều khu vực khác trên thế giới.
Ví dụ:
- Poodle có nguồn gốc châu Âu.
- Golden Retriever và Labrador Retriever có nguồn gốc phương Tây.
- Shiba và Akita gắn với Nhật Bản.
- Becgie, Rottweiler, Doberman gắn với nhóm chó Đức.
- Corgi, Bulldog, Beagle gắn với nhóm chó phương Tây.
- Chow Chow, Pug, Shih Tzu có nguồn gốc châu Á.
Trong đời sống hằng ngày, chỉ cần một giống chó không phải chó bản địa Việt Nam, nhiều người đã gọi chung là chó ngoại. Vì vậy, “chó ngoại” là khái niệm khá rộng, không đồng nghĩa hoàn toàn với “chó nhập khẩu”.
Chó ngoại khác chó nhập khẩu và chó Tây thế nào?
Ba cách gọi này dễ bị nhầm với nhau. Anh/chị có thể hiểu đơn giản như sau:
| Cách gọi | Ý nghĩa | Ví dụ dễ hiểu |
| Chó ngoại | Giống chó có nguồn gốc ngoài Việt Nam | Poodle, Golden, Corgi, Husky, Shiba |
| Chó nhập khẩu | Chó được đưa trực tiếp từ nước ngoài về Việt Nam | Bé có hồ sơ nhập, giấy tờ nguồn gốc, vận chuyển quốc tế |
| Chó Tây | Cách gọi dân dã cho chó có nguồn gốc phương Tây hoặc nhìn “Tây” | Golden, Labrador, Becgie, Bulldog, Corgi |
Như vậy:
- Một bé Poodle sinh tại Việt Nam vẫn là chó ngoại, nhưng không phải chó nhập khẩu.
- Một bé Golden nhập từ Thái Lan, Hàn Quốc, châu Âu hoặc Nga có thể gọi là chó ngoại nhập.
- “Chó Tây” là cách gọi phổ thông hơn, thường không chặt chẽ bằng “chó ngoại” hay “chó nhập khẩu”.
Nếu muốn tìm hiểu riêng nhóm chó được đưa trực tiếp từ nước ngoài về Việt Nam, anh/chị có thể đọc bài chó nhập khẩu.
Chó ngoại khác chó Việt Nam ở điểm nào?
Chó Việt Nam thường được hiểu là nhóm chó bản địa, chó ta, chó cỏ hoặc các giống gắn với vùng miền Việt Nam. Chó ngoại lại là các giống có nguồn gốc từ nước ngoài, được đưa về Việt Nam qua nhiều giai đoạn khác nhau.
Điểm khác nhau dễ thấy:
| Tiêu chí | Chó ngoại | Chó Việt Nam |
| Nguồn gốc | Ngoài Việt Nam | Gắn với Việt Nam |
| Ngoại hình | Đa dạng, nhiều giống đã được chọn lọc rõ | Tự nhiên hơn, nhất là nhóm chó cỏ |
| Mục đích nuôi | Làm bạn, làm cảnh, giữ nhà, thể thao, nghiệp vụ | Giữ nhà, làm bạn, đồng hành đời sống Việt |
| Khả năng thích nghi | Tùy giống, có giống cần chăm kỹ trong khí hậu nóng | Nhiều nhóm thích nghi tốt với khí hậu Việt Nam |
| Chăm sóc | Có giống cần chải lông, làm mát, ăn uống kỹ | Thường thực tế hơn, nhưng vẫn cần chăm đúng |
Không nên hiểu chó ngoại là “cao cấp hơn” chó Việt Nam. Mỗi nhóm có giá trị riêng. Chó ngoại có lợi thế về ngoại hình, sự đa dạng và tính cách được chọn lọc. Chó Việt Nam lại có lợi thế về sự gần gũi, thích nghi và bản sắc bản địa.
Nếu anh/chị muốn xem riêng nhóm chó ta phổ biến nhất trong đời sống Việt, có thể đọc bài chó cỏ.
Vì sao chó ngoại được ưa chuộng tại Việt Nam?
Ngoại hình đa dạng, dễ chọn theo gu
Chó ngoại có rất nhiều kiểu ngoại hình: nhỏ xinh, lông xù, mặt ngắn, tai dựng, chân ngắn, thân lớn, lông dài, lông xoăn, màu hiếm, dáng thể thao hoặc vẻ ngoài sang trọng.
Người thích chó nhỏ có thể chọn Poodle, Phốc Sóc, Chihuahua. Người thích chó chân ngắn có thể chọn Corgi. Người thích chó lớn hiền có thể chọn Golden, Labrador. Người thích chó mạnh mẽ có thể tìm hiểu Becgie, Rottweiler, Doberman.
Nhiều giống phù hợp nuôi làm bạn trong gia đình
Không ít giống chó ngoại được yêu thích vì tính cách thân thiện, quấn chủ, dễ gần và hợp làm bạn trong nhà. Đây là lý do các giống như Poodle, Golden, Labrador, Corgi, Pug, Bull Pháp, Samoyed, Shiba… được tìm kiếm nhiều tại Việt Nam.
Tuy vậy, mỗi giống vẫn có nhu cầu riêng. Có giống cần vận động nhiều, có giống cần chăm lông kỹ, có giống dễ nóng, có giống khá độc lập và cần người nuôi hiểu tính.
Dễ chọn theo không gian sống
Người ở căn hộ có thể chọn nhóm chó nhỏ hoặc cỡ vừa. Người có nhà rộng, sân vườn có thể cân nhắc nhóm chó lớn, năng động hơn. Đây là lợi thế lớn của chó ngoại: có nhiều lựa chọn theo điều kiện sống.
Nếu anh/chị đang muốn lọc giống theo nhu cầu như căn hộ, trẻ nhỏ, giữ nhà, ít rụng lông hoặc dễ nuôi hơn, có thể xem bài top giống chó theo nhu cầu.
Có nhiều thông tin chăm sóc theo từng giống
Với các giống chó ngoại phổ biến, người nuôi dễ tìm thông tin về tính cách, cách chăm, thức ăn, bệnh thường gặp, lịch tắm chải, huấn luyện và môi trường sống phù hợp.
Điều này giúp người mới nuôi có thêm cơ sở để chọn giống, thay vì chỉ chọn theo ảnh đẹp.
Các nhóm chó ngoại thường gặp tại Việt Nam
Phần này chỉ giúp anh/chị hình dung nhanh các nhóm chó ngoại phổ biến. Nếu muốn xem danh sách rộng hơn theo kích thước, công dụng và tính cách, nên đọc bài các giống chó.
Chó ngoại cỡ nhỏ
Nhóm này thường phù hợp với căn hộ, nhà phố, gia đình thích chó dễ bế và không cần không gian quá lớn.
Ví dụ thường gặp:
- Poodle.
- Phốc Sóc.
- Chihuahua.
- Pug.
- Bull Pháp.
- Shih Tzu.
- Bichon Frise.
- Yorkshire Terrier.
Điểm cần lưu ý: chó nhỏ không có nghĩa là không cần dạy. Nhiều bé nhỏ rất lanh, dễ sủa hoặc bám chủ nếu không được tập nếp từ sớm.
Chó ngoại cỡ vừa
Nhóm cỡ vừa thường cân bằng hơn giữa kích thước, vận động và khả năng sống trong gia đình.
Ví dụ:
- Corgi.
- Beagle.
- Shiba.
- Border Collie.
- Bulldog.
- Chow Chow.
- Shar Pei.
- Schnauzer.
Điểm cần lưu ý: nhiều giống cỡ vừa khá năng động hoặc có tính cách riêng, không nên chọn chỉ vì ngoại hình dễ thương.
Chó ngoại cỡ lớn
Nhóm chó lớn thường cần không gian, vận động, thức ăn và kiểm soát tốt hơn.
Ví dụ:
- Golden Retriever.
- Labrador Retriever.
- Husky.
- Alaska.
- Samoyed.
- Becgie.
- Rottweiler.
- Doberman.
- Great Dane.
Điểm cần lưu ý: chó lớn thường tốn chi phí nuôi hơn, cần đi dạo đều, cần dây dắt chắc và người nuôi phải kiểm soát tốt khi ra ngoài.
Chó ngoại theo quốc gia hoặc vùng nguồn gốc
Nhiều người cũng tìm chó ngoại theo quốc gia, ví dụ chó Đức, chó Mỹ, chó Nhật Bản, chó Anh, chó Hàn Quốc, chó Thái Lan hoặc chó Trung Quốc.
Các bài riêng sẽ phù hợp hơn nếu anh/chị muốn tìm theo nhóm này:
Ưu điểm khi nuôi chó ngoại
Có nhiều lựa chọn về ngoại hình
Đây là ưu điểm rất rõ. Anh/chị có thể chọn chó nhỏ, chó lớn, chó lông xoăn, lông xù, lông ngắn, mặt ngắn, chân ngắn, tai dựng, tai cụp, màu trắng, xám, nâu đỏ, vàng kem, tam thể hoặc nhiều kiểu khác.
Có giống rất hợp làm bạn trong nhà
Nhiều giống chó ngoại được yêu thích vì thân thiện, quấn chủ, dễ sống trong gia đình và phù hợp với trẻ nhỏ nếu được nuôi đúng cách.
Dễ tìm thông tin theo từng giống
Các giống phổ biến thường có nhiều tài liệu chăm sóc, huấn luyện, dinh dưỡng và bệnh thường gặp. Người nuôi có thể tìm hiểu trước khi quyết định.
Phù hợp nhiều mục đích nuôi
Chó ngoại có thể phù hợp với nhiều nhu cầu:
- Làm bạn trong gia đình.
- Nuôi trong căn hộ.
- Chơi cùng trẻ nhỏ.
- Đi dạo, chạy bộ.
- Giữ nhà.
- Huấn luyện thể thao.
- Làm chó nghiệp vụ.
- Tham gia các hoạt động cộng đồng yêu chó.
Nhược điểm khi nuôi chó ngoại
Chi phí có thể cao hơn chó bản địa
Chi phí mua, thức ăn, chăm lông, thú y, đồ dùng và huấn luyện của một số giống chó ngoại có thể cao hơn chó ta hoặc chó cỏ.
Đặc biệt, các giống lông dày, giống lớn, giống nhập khẩu hoặc giống có giấy tờ thường cần ngân sách cao hơn.
Một số giống khó chịu nóng
Việt Nam nóng ẩm, trong khi nhiều giống chó ngoại có nguồn gốc từ vùng lạnh hoặc ôn đới. Những giống lông dày như Husky, Alaska, Samoyed, Bắc Âu hoặc một số dòng lông kép cần được làm mát, sấy khô kỹ và theo dõi da lông.
Một số giống cần chăm lông nhiều
Poodle, Phốc Sóc, Samoyed, Alaska, Bichon, Shih Tzu, Yorkshire Terrier… có thể cần chải lông, tắm sấy và cắt tỉa định kỳ. Nếu không chăm đúng, lông dễ rối, bết, hôi hoặc gây vấn đề da.
Anh/chị có thể xem thêm bài chăm sóc lông chó để nắm cách tắm, sấy, chải và vệ sinh da lông cơ bản.
Có giống cần vận động nhiều
Border Collie, Husky, Alaska, Labrador, Golden, Becgie, Doberman, Rottweiler… không phù hợp với kiểu nuôi nhốt quá lâu, ít tương tác hoặc ít đi dạo.
Nếu thiếu vận động, bé có thể phá đồ, sủa nhiều, kéo dây, căng thẳng hoặc khó nghe lời.
Một số giống có vấn đề sức khỏe đặc thù
Chó mặt ngắn có thể dễ nóng, khó thở khi vận động mạnh. Chó thân dài, chân ngắn cần chú ý cột sống. Chó lớn cần chú ý xương khớp. Chó lông dày cần chú ý da, tai, ve rận và nhiệt độ.
Vì vậy, trước khi chọn chó ngoại, anh/chị nên tìm hiểu kỹ rủi ro thường gặp của giống đó, không chỉ xem ảnh đẹp.
Chọn chó ngoại thế nào cho phù hợp?
Chọn theo không gian sống
Nếu ở căn hộ hoặc nhà phố nhỏ, nên ưu tiên giống nhỏ đến vừa, tiếng sủa có thể kiểm soát, nhu cầu vận động không quá cao và dễ dạy đi vệ sinh đúng chỗ.
Nếu có sân rộng, anh/chị có thể cân nhắc giống lớn hơn, năng động hơn, nhưng vẫn cần rào chắn, dây dắt và lịch vận động đều.
Chọn theo thời gian chăm sóc
Nếu bận rộn, không nên chọn giống lông quá dày, quá năng động hoặc cần tương tác nhiều mỗi ngày.
Nếu có thời gian chăm lông, đi dạo, dạy nếp và chơi cùng bé, lựa chọn sẽ rộng hơn.
Chọn theo mức rụng lông và chăm lông
Người thích nhà sạch nên cân nhắc các giống ít rụng lông bay hơn như Poodle, Bichon, Schnauzer. Nhưng ít rụng lông không có nghĩa là không cần chăm. Những giống này vẫn cần chải, tắm, sấy và cắt tỉa định kỳ.
Chọn theo tính cách gia đình
Gia đình có trẻ nhỏ nên ưu tiên giống ổn định, thân thiện và đã được xã hội hóa tốt. Người sống một mình có thể chọn giống quấn chủ, nhưng cần tập cho bé ở một mình từ sớm. Người cần chó giữ nhà nên chọn giống cảnh giác, nhưng phải biết kiểm soát và dạy nếp.
Chọn theo khí hậu nơi sống
Nếu sống ở nơi nóng quanh năm, cần cân nhắc kỹ các giống lông dày hoặc mặt ngắn. Nếu sống ở vùng mát hơn, lựa chọn có thể thoải mái hơn nhưng vẫn phải chú ý vận động, dinh dưỡng và chăm sóc thú y.
Chăm chó ngoại tại Việt Nam cần lưu ý gì?
Làm mát đúng cách
Với các giống lông dày hoặc dễ nóng, nên tránh cho bé vận động giữa trưa, luôn có nước sạch, chỗ nằm thoáng và không để bé trong xe kín.
Nếu bé thở gấp, lưỡi tím, yếu, nằm bệt hoặc không đứng vững sau khi đi nắng, cần đưa vào nơi mát và liên hệ thú y sớm.
Không đổi thức ăn đột ngột
Chó ngoại mới về nhà, đặc biệt là chó nhập hoặc chuyển từ môi trường khác, dễ rối loạn tiêu hóa nếu đổi thức ăn quá nhanh. Nên giữ thức ăn cũ vài ngày rồi đổi dần.
Nếu muốn đọc nền tảng ăn uống chung cho chó, có thể xem bài chó ăn gì.
Dạy nếp từ nhỏ
Chó ngoại thông minh không có nghĩa là tự ngoan. Dù là Poodle, Golden, Corgi, Shiba, Husky hay Becgie, bé vẫn cần học các nếp cơ bản: nghe tên, lại đây, ngồi, chờ, đi dây, đi vệ sinh đúng chỗ và không cắn phá.
Anh/chị có thể đọc thêm bài huấn luyện chó để nắm các bài nền dễ áp dụng tại nhà.
Theo dõi sức khỏe định kỳ
Chó ngoại vẫn cần tiêm phòng, tẩy giun, phòng ve rận, kiểm tra răng miệng, da lông, tai, mắt và cân nặng. Không nên chỉ chú ý ngoại hình mà bỏ qua sức khỏe nền.
Nếu bé có dấu hiệu nôn, tiêu chảy, bỏ ăn, ho, thở khó, ngứa da, rụng lông mảng hoặc mệt lả, nên đưa đi thú y sớm.
Những lỗi thường gặp khi chọn chó ngoại
Một số lỗi rất dễ gặp:
- Chọn giống chỉ vì ảnh đẹp.
- Không tìm hiểu khí hậu phù hợp.
- Chọn chó lông dày nhưng không có thời gian chăm.
- Chọn chó lớn nhưng nhà quá chật.
- Chọn chó năng động nhưng chủ quá bận.
- Nghĩ chó thông minh thì tự biết nghe lời.
- Không tính chi phí thức ăn, thú y, chăm lông.
- Nhầm chó ngoại với chó nhập khẩu.
- Tin giấy tờ hoặc lời quảng cáo nhưng không kiểm tra bé thật.
- Chọn giống đang theo trào lưu mà không xét khả năng nuôi lâu dài.
Theo mình, chó ngoại đẹp và thú vị, nhưng không nên chọn theo cảm xúc nhất thời. Hãy chọn giống mà anh/chị có thể chăm tốt trong nhiều năm, chứ không chỉ giống nhìn đẹp trong vài tấm ảnh.
Câu hỏi thường gặp về chó ngoại
Chó ngoại là gì?
Chó ngoại là cách gọi chung cho các giống chó có nguồn gốc ngoài Việt Nam, ví dụ Poodle, Corgi, Golden Retriever, Labrador, Husky, Alaska, Samoyed, Shiba, Becgie, Rottweiler, Doberman, Pug, Bull Pháp.
Chó ngoại có phải chó nhập khẩu không?
Không hẳn. Chó ngoại là giống chó có nguồn gốc nước ngoài. Chó nhập khẩu là bé chó được đưa trực tiếp từ nước ngoài về Việt Nam. Một bé chó ngoại sinh tại Việt Nam không phải chó nhập khẩu.
Chó Tây có khác chó ngoại không?
Chó Tây là cách gọi dân dã, thường chỉ các giống chó phương Tây hoặc chó có ngoại hình “Tây”. Chó ngoại là cách gọi rộng hơn, bao gồm cả chó Nhật, chó Hàn, chó Trung Quốc, chó Thái Lan và nhiều nhóm khác.
Chó ngoại có dễ nuôi không?
Tùy giống. Poodle, Pug, Bull Pháp, Corgi, Golden, Labrador, Shiba, Husky… mỗi giống có nhu cầu chăm khác nhau. Có giống hợp người mới, có giống cần nhiều kinh nghiệm hơn.
Chó ngoại có hợp khí hậu Việt Nam không?
Một số giống thích nghi tốt, một số giống cần chăm kỹ hơn vì khí hậu nóng ẩm. Chó lông dày, chó mặt ngắn hoặc chó nhập từ vùng lạnh cần đặc biệt chú ý làm mát, vận động và da lông.
Chó ngoại nào hợp căn hộ?
Một số giống nhỏ hoặc vừa như Poodle, Phốc Sóc, Chihuahua, Pug, Bull Pháp, Shih Tzu, Bichon, Corgi có thể phù hợp căn hộ nếu được dạy nếp, vận động và kiểm soát tiếng sủa.
Có nên chọn chó ngoại thay chó ta không?
Không có lựa chọn đúng cho tất cả. Chó ngoại đa dạng, đẹp và có nhiều tính cách để chọn. Chó ta, chó cỏ lại gần gũi, thích nghi tốt và rất trung thành. Nên chọn theo điều kiện sống, thời gian chăm và sự phù hợp lâu dài.
Nuôi chó ngoại cần chuẩn bị gì?
Cần chuẩn bị thức ăn phù hợp, chỗ ở sạch thoáng, lịch tiêm phòng, tẩy giun, đồ dùng cơ bản, thời gian đi dạo, chăm lông nếu cần và ngân sách thú y dự phòng.
Tổng kết
Chó ngoại là nhóm giống chó có nguồn gốc ngoài Việt Nam. Khái niệm này rộng hơn chó nhập khẩu, vì một bé chó ngoại có thể được sinh tại Việt Nam, không nhất thiết phải nhập trực tiếp từ nước ngoài.
Điểm hấp dẫn của chó ngoại là sự đa dạng: có giống nhỏ, giống lớn, giống lông xù, lông xoăn, chân ngắn, mặt ngắn, hiền lành, năng động, thông minh, giữ nhà tốt hoặc hợp căn hộ. Nhưng đi kèm với đó là yêu cầu chăm sóc khác nhau về khí hậu, lông, vận động, sức khỏe và chi phí.
Trước khi chọn chó ngoại, anh/chị nên hỏi kỹ: giống đó có hợp nhà mình không, có chịu được khí hậu nơi mình sống không, có đủ thời gian chăm lông và đi dạo không, chi phí nuôi hằng tháng có phù hợp không, và mình có sẵn sàng nuôi bé lâu dài không.
Một bé chó ngoại đẹp chỉ thật sự đáng nuôi khi phù hợp với gia đình và được chăm đúng cách. Chọn chậm một chút, hiểu kỹ hơn một chút sẽ giúp anh/chị tránh được rất nhiều rắc rối sau này.
