Chó Lạp Xưởng, hay Dachshund, là giống chó thông minh, lanh lợi, bám chủ nhưng cũng khá bướng. Bé hiểu nhanh, nhớ tốt, nhưng không phải kiểu chó “bảo gì làm nấy” ngay từ đầu. Vì vậy, huấn luyện chó Lạp Xưởng cần sự kiên nhẫn, nhất quán và cách dạy phù hợp với tính cách độc lập của giống này.
Bài viết này tập trung vào cách huấn luyện chó Lạp Xưởng tại nhà: dạy nhận tên, đi vệ sinh đúng chỗ, ngồi, nằm, ở yên, đi dây, giảm sủa và tạo nề nếp sinh hoạt. Các phần như cách nuôi, ăn uống, chó con hay vấn đề béo phì sẽ được dẫn sang bài riêng để anh/chị đọc sâu hơn khi cần.
Nếu anh/chị chưa hiểu rõ tính cách giống Dachshund, nên đọc trước bài giống chó Lạp Xưởng để nắm vì sao bé thông minh nhưng đôi khi khá “có chính kiến”.
Chó Lạp Xưởng có dễ huấn luyện không?
Chó Lạp Xưởng không khó huấn luyện, nhưng không hợp với kiểu dạy quá nóng vội hoặc áp lực. Bé thông minh, quan sát tốt, có thể học nhanh các lệnh cơ bản nếu được dạy đúng cách.
Điểm cần lưu ý là Dachshund vốn có gốc chó săn đào hang, nên bé có tính độc lập cao. Khi thấy điều gì thú vị hơn chủ, bé dễ mất tập trung. Nếu bài tập lặp lại nhàm chán hoặc chủ la mắng quá nhiều, bé có thể chống đối, né tránh hoặc chỉ làm khi có phần thưởng.
Muốn dạy Lạp Xưởng hiệu quả, anh/chị nên xem huấn luyện như một trò chơi có luật: ngắn, vui, rõ ràng và có thưởng đúng lúc.
Nguyên tắc huấn luyện chó Lạp Xưởng
Dạy ngắn nhưng đều
Mỗi buổi tập chỉ nên kéo dài khoảng 5–10 phút, nhất là với chó con. Tập quá lâu dễ làm bé chán, mất tập trung và phản ứng ngược.
Tốt hơn là chia thành nhiều lần ngắn trong ngày:
- Trước bữa ăn.
- Sau khi bé ngủ dậy.
- Trước khi đi dạo.
- Khi bé đang tỉnh táo, không quá phấn khích.
Mỗi ngày tập một ít sẽ hiệu quả hơn rất nhiều so với cuối tuần mới dạy một lần thật lâu.
Dùng thưởng và lời khen
Chó Lạp Xưởng học rất tốt qua phần thưởng. Phần thưởng có thể là bánh nhỏ, hạt, miếng thịt luộc, đồ chơi hoặc lời khen vui vẻ.
Nguyên tắc là: bé làm đúng thì thưởng ngay. Nếu thưởng quá trễ, bé không hiểu mình được khen vì hành vi nào.
Không nên đánh, dọa, giật dây mạnh hoặc la hét kéo dài. Cách này có thể làm bé sợ, mất niềm tin và dễ bướng hơn.
Cả nhà phải dùng một cách dạy
Nếu người này nói “ngồi”, người kia nói “ngồi xuống”, người khác lại nói “ngồi coi”, bé sẽ khó hiểu. Mỗi lệnh nên chọn một từ ngắn, rõ và cả nhà dùng thống nhất.
Ví dụ:
- “Lại đây”
- “Ngồi”
- “Nằm”
- “Đợi”
- “Không”
- “Im”
Chó càng thông minh thì càng dễ nhận ra sự không nhất quán. Nếu hôm nay cho lên sofa, ngày mai lại cấm, bé sẽ thử đi thử lại để xem hôm nào được phép.
Nên bắt đầu huấn luyện từ mấy tháng tuổi?
Anh/chị có thể bắt đầu dạy những thói quen đơn giản từ khi bé khoảng 2 tháng tuổi, miễn là bài tập nhẹ, ngắn và phù hợp.
Giai đoạn 2–4 tháng
Đây là giai đoạn tạo nền. Nên tập:
- Nhận tên.
- Làm quen vòng cổ, dây dắt.
- Đi vệ sinh đúng chỗ.
- Về chỗ ngủ.
- Làm quen tiếng động trong nhà.
- Không cắn tay, không cắn đồ bừa bãi.
Nếu bé mới về nhà, anh/chị nên ưu tiên sự ổn định trước khi dạy quá nhiều. Có thể đọc thêm bài chó Lạp Xưởng con để biết cách chăm giai đoạn đầu.
Giai đoạn 4–6 tháng
Bé bắt đầu tập trung tốt hơn, có thể học các lệnh cơ bản như:
- Lại đây.
- Ngồi.
- Nằm.
- Đợi.
- Đi dây nhẹ.
- Không nhảy lên người.
Đây là thời điểm tốt để xây nề nếp rõ hơn, nhưng vẫn nên giữ buổi tập ngắn và vui.
Giai đoạn 6–12 tháng
Giai đoạn này bé có nhiều năng lượng hơn và tính cách rõ hơn. Một số bé sẽ bắt đầu bướng, thích thử giới hạn của chủ.
Nên tập trung vào:
- Giảm sủa quá mức.
- Không kéo dây khi đi dạo.
- Không giật đồ ăn.
- Không nhảy lên khách.
- Ở yên khi cần.
- Tăng khả năng tập trung khi có xao nhãng.
Chó trưởng thành có huấn luyện được không?
Có. Chó trưởng thành vẫn học được, nhưng cần nhiều kiên nhẫn hơn nếu bé đã có thói quen cũ. Anh/chị nên bắt đầu từ các lệnh đơn giản, sửa từng lỗi một và không kỳ vọng thay đổi trong vài ngày.
Cách dạy chó Lạp Xưởng nhận tên
Nhận tên là bước rất quan trọng, vì mọi bài huấn luyện sau này đều bắt đầu từ việc bé chú ý đến chủ.
Cách tập:
- Chọn nơi yên tĩnh.
- Cầm sẵn phần thưởng nhỏ.
- Gọi tên bé bằng giọng vui.
- Khi bé quay lại nhìn, khen ngay và thưởng.
- Lặp lại nhiều lần, mỗi lần cách nhau vài giây.
Không nên gọi tên bé rồi mắng. Nếu tên của bé gắn với cảm giác tiêu cực, bé sẽ ít muốn quay lại khi được gọi.
Khi bé đã quen, tăng dần độ khó bằng cách gọi ở khoảng cách xa hơn hoặc trong môi trường có chút xao nhãng.
Cách dạy chó Lạp Xưởng đi vệ sinh đúng chỗ
Đi vệ sinh đúng chỗ là bài cần kiên nhẫn. Chó con chưa thể kiểm soát tốt như chó trưởng thành, nên anh/chị cần chủ động canh thời điểm.
Các thời điểm dễ đi vệ sinh:
- Sau khi ngủ dậy.
- Sau khi ăn.
- Sau khi uống nhiều nước.
- Sau khi chơi.
- Trước khi đi ngủ.
Cách tập:
- Chọn một khu vực vệ sinh cố định.
- Đưa bé đến đó vào các thời điểm dễ đi.
- Khi bé đi đúng chỗ, khen và thưởng ngay.
- Nếu bé đi sai, dọn sạch mùi, không đánh mắng.
- Lặp lại đều mỗi ngày.
Nếu bé đi sai, phần lớn là do chủ chưa canh đúng thời điểm hoặc khu vực vệ sinh chưa đủ rõ. La mắng quá nặng chỉ làm bé sợ và có thể đi lén ở nơi khó thấy hơn.
Cách dạy chó Lạp Xưởng lệnh “ngồi”
“Ngồi” là lệnh nền tảng, dùng được trong nhiều tình huống: trước khi ăn, trước khi mở cửa, khi đeo dây dắt hoặc khi cần bé bình tĩnh.
Cách dạy:
- Cầm phần thưởng trước mũi bé.
- Từ từ đưa tay lên cao và hơi lùi về phía sau đầu.
- Khi bé ngẩng lên, mông thường tự hạ xuống.
- Ngay khi bé ngồi, nói “ngồi”, khen và thưởng.
- Lặp lại vài lần, sau đó giảm dần động tác tay.
Không nên ấn mạnh mông bé xuống. Với giống thân dài như Lạp Xưởng, các thao tác ép cơ thể không cần thiết nên hạn chế.
Cách dạy lệnh “nằm” và “ở yên”
Lệnh “nằm” giúp bé bình tĩnh hơn, còn “ở yên” giúp kiểm soát tình huống khi có khách, khi chờ ăn hoặc khi cần kiểm tra sức khỏe.
Dạy lệnh “nằm”
- Cho bé ngồi trước.
- Cầm phần thưởng gần mũi.
- Hạ tay xuống sát sàn rồi kéo nhẹ ra phía trước.
- Khi ngực bé hạ xuống, nói “nằm”, khen và thưởng.
- Lặp lại ngắn, không ép nếu bé chưa hiểu.
Dạy lệnh “ở yên”
- Cho bé ngồi hoặc nằm.
- Giơ tay ra hiệu và nói “đợi” hoặc “ở yên”.
- Lùi một bước, đợi 1–2 giây.
- Nếu bé giữ nguyên, quay lại khen và thưởng.
- Tăng dần thời gian và khoảng cách.
Đừng bắt đầu bằng mục tiêu quá khó. Với Lạp Xưởng, giữ được vài giây đầu tiên đã là thành công.
Cách dạy chó Lạp Xưởng đi dây
Đi dây giúp bé an toàn khi ra ngoài và giảm nguy cơ chạy theo mèo, xe, chim hoặc các vật chuyển động.
Cách tập:
- Cho bé làm quen vòng cổ hoặc yếm trong nhà trước.
- Gắn dây dắt, để bé kéo dây nhẹ trong vài phút.
- Dùng phần thưởng để gọi bé đi theo hướng mình muốn.
- Khi bé đi cạnh không kéo, khen ngay.
- Nếu bé kéo mạnh, dừng lại, không kéo ngược quá gắt.
- Khi dây chùng lại, tiếp tục đi.
Với Dachshund, nên ưu tiên yếm vừa người thay vì kéo cổ quá mạnh. Khi đi dạo, tránh để bé leo bậc cao, nhảy mạnh hoặc chạy quá sức trên nền trơn.
Chó Lạp Xưởng sủa nhiều phải làm sao?
Lạp Xưởng có tính cảnh giác nên nhiều bé khá hay sủa khi nghe tiếng động, thấy người lạ hoặc bị bỏ một mình lâu. Mục tiêu không phải làm bé im tuyệt đối, mà là giúp bé biết dừng đúng lúc.
Vì sao bé sủa?
Một số nguyên nhân thường gặp:
- Báo động khi có người hoặc tiếng lạ.
- Buồn chán, thiếu vận động.
- Đòi ăn, đòi chơi, đòi chú ý.
- Lo lắng khi ở một mình.
- Phản ứng với chó/mèo khác.
Cách xử lý
Trước hết, không nên la hét cùng lúc với bé. Khi chủ càng ồn, bé càng dễ nghĩ rằng cả hai đang cùng “báo động”.
Anh/chị có thể tập:
- Để bé sủa 1–2 tiếng.
- Gọi tên bé.
- Nói “im” hoặc “thôi” bằng giọng chắc.
- Khi bé ngưng vài giây, khen và thưởng.
- Tăng dần thời gian im lặng trước khi thưởng.
Ngoài ra, nên giảm tác nhân kích thích: che bớt tầm nhìn ra đường nếu bé sủa người qua lại, cho vận động đủ hơn, dùng đồ chơi trí tuệ để bé bớt buồn chán.
Cách giảm cắn phá đồ trong nhà
Chó Lạp Xưởng con, đặc biệt giai đoạn thay răng, rất dễ gặm đồ. Đây là hành vi bình thường, nhưng cần hướng đúng đồ được phép gặm.
Cách làm:
- Chuẩn bị đồ chơi gặm an toàn.
- Cất dây điện, dép, đồ nhỏ dễ nuốt.
- Khi bé cắn sai đồ, nói “không” ngắn gọn.
- Đưa ngay đồ chơi đúng cho bé.
- Khi bé gặm đồ chơi, khen nhẹ.
Không nên rượt đuổi bé khi bé ngậm đồ cấm, vì bé có thể hiểu đó là trò chơi. Hãy bình tĩnh đổi bằng đồ hấp dẫn hơn.
Cách dạy chó Lạp Xưởng không nhảy lên người
Nhiều bé Lạp Xưởng thích nhảy lên chân chủ hoặc khách để mừng. Nhìn thì dễ thương, nhưng với giống thân dài, thói quen nhảy nhiều không tốt cho lưng.
Cách sửa:
- Khi bé nhảy, không vuốt ve ngay.
- Quay người nhẹ, không tạo tương tác.
- Chờ bé đặt bốn chân xuống sàn.
- Nói “ngồi”.
- Khi bé ngồi, khen và thưởng.
Cả nhà cần làm giống nhau. Nếu người này cấm nhưng người khác lại ôm bé mỗi khi bé nhảy, hành vi này sẽ rất khó sửa.
Kết hợp huấn luyện với lịch sinh hoạt
Huấn luyện hiệu quả hơn khi bé có lịch ăn, ngủ, chơi và đi vệ sinh ổn định. Một bé quá đói, quá no, thiếu ngủ hoặc dư năng lượng đều khó tập trung.
Nên lưu ý:
- Không tập ngay sau khi ăn no.
- Nên tập khi bé tỉnh táo và hơi đói nhẹ.
- Cho vận động nhẹ trước khi dạy các bài cần bình tĩnh.
- Không tập khi bé đang quá phấn khích.
- Kết thúc buổi tập bằng một điều bé làm được để tạo cảm giác tích cực.
Nếu cần xây lịch sinh hoạt tổng thể, anh/chị có thể xem bài cách nuôi chó Lạp Xưởng.
Dinh dưỡng và cân nặng có ảnh hưởng đến huấn luyện không?
Có. Một bé ăn uống hợp lý, không quá mập, không quá đói và không mệt thường học tốt hơn.
Nếu bé quá mập, bé dễ lười vận động, nhanh mệt và khó thực hiện các lệnh như ngồi, nằm, đi dây lâu. Với giống thân dài như Dachshund, thừa cân còn làm tăng áp lực lên lưng.
Anh/chị có thể xem bài chó Lạp Xưởng ăn gì để điều chỉnh khẩu phần phù hợp. Nếu bé đã tròn người rõ, bài chó xúc xích mập sẽ phù hợp hơn để đọc kỹ về kiểm soát cân nặng.
Những sai lầm thường gặp khi huấn luyện chó Lạp Xưởng
Một số lỗi khiến việc dạy bé khó hơn:
- Dạy quá lâu trong một buổi.
- Chỉ dạy khi chủ đang bực.
- Mỗi người trong nhà dùng một lệnh khác nhau.
- Hôm nay cho phép, mai lại cấm.
- Thưởng quá trễ khiến bé không hiểu hành vi đúng.
- La mắng nhiều hơn hướng dẫn.
- Bỏ cuộc sau vài ngày vì chưa thấy kết quả.
- Không cho bé vận động đủ rồi trách bé phá đồ, sủa nhiều.
Huấn luyện Lạp Xưởng cần sự đều đặn. Mỗi ngày 5–10 phút, làm đúng trong vài tuần, thường hiệu quả hơn rất nhiều so với tập dồn một buổi dài.
FAQ về huấn luyện chó Lạp Xưởng
Chó Lạp Xưởng bao nhiêu tháng thì huấn luyện được?
Từ khoảng 2 tháng tuổi, anh/chị có thể bắt đầu các bài đơn giản như nhận tên, đi vệ sinh đúng chỗ, làm quen dây dắt. Các lệnh như ngồi, nằm, ở yên có thể tập rõ hơn từ 3–4 tháng trở lên.
Chó Lạp Xưởng có bướng không?
Có. Giống này thông minh nhưng khá độc lập, đôi khi thích làm theo ý mình. Vì vậy, cần dạy ngắn, vui, có thưởng và nhất quán thay vì la mắng.
Mỗi ngày nên huấn luyện bao lâu?
Mỗi buổi chỉ nên 5–10 phút, có thể chia 1–3 lần/ngày. Tập ngắn nhưng đều sẽ hiệu quả hơn tập quá lâu khiến bé chán.
Làm sao dạy chó Lạp Xưởng đi vệ sinh đúng chỗ?
Nên đưa bé đến khu vệ sinh sau khi ăn, ngủ dậy, uống nước hoặc chơi. Khi bé đi đúng chỗ thì khen và thưởng ngay. Nếu đi sai, dọn sạch mùi và canh kỹ hơn lần sau.
Chó Lạp Xưởng sủa nhiều có sửa được không?
Có thể cải thiện. Cần xác định nguyên nhân sủa, dạy lệnh “im”, giảm tác nhân kích thích và cho bé vận động đủ. Không nên quát lớn cùng lúc vì dễ làm bé sủa mạnh hơn.
Có nên gửi chó Lạp Xưởng đi trường huấn luyện không?
Không bắt buộc. Các lệnh cơ bản có thể tự dạy tại nhà nếu anh/chị kiên nhẫn. Trường huấn luyện chỉ nên cân nhắc khi bé có vấn đề hành vi nặng hoặc chủ không đủ thời gian xử lý.
Huấn luyện chó Lạp Xưởng trưởng thành có muộn không?
Không muộn. Chó trưởng thành vẫn học được, nhưng cần kiên nhẫn hơn vì có thể đã hình thành thói quen cũ. Nên sửa từng lỗi một, không thay đổi quá nhiều thứ cùng lúc.
Có nên dùng đòn phạt khi chó không nghe lời?
Không nên. Đánh, dọa, giật dây mạnh có thể làm bé sợ, mất niềm tin hoặc phản ứng phòng vệ. Nên dùng thưởng, khen, quản lý môi trường và lặp lại đúng cách.
Kết luận
Huấn luyện chó Lạp Xưởng không phải là ép bé nghe lời bằng mọi giá, mà là giúp bé hiểu quy tắc sống chung với gia đình. Giống này thông minh, tình cảm nhưng hơi bướng, nên cách dạy hiệu quả nhất là ngắn gọn, nhất quán, có thưởng và duy trì đều mỗi ngày.
Khi bé biết nhận tên, đi vệ sinh đúng chỗ, ngồi, nằm, ở yên, đi dây và bớt sủa, cuộc sống trong nhà sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Quan trọng nhất là cả nhà phải dùng cùng một cách dạy, không chiều bé theo kiểu mỗi người một luật.
Nếu anh/chị đang tìm hiểu thêm trước khi đón bé, có thể xem các bé chó Lạp Xưởng đang sẵn tại Chạm Pets.
