Chó có thể gặp nhiều vấn đề sức khỏe trong suốt quá trình sống: từ tiêu hóa, da lông, hô hấp, răng miệng, xương khớp cho đến bệnh truyền nhiễm và bệnh tuổi già. Có bệnh nhẹ chỉ cần chăm đúng và theo dõi, nhưng cũng có bệnh cần đưa đi thú y càng sớm càng tốt.
Điều quan trọng nhất khi nuôi chó không phải là tự chữa bệnh tại nhà, mà là biết dấu hiệu nào nguy hiểm, lúc nào cần đi khám và cách phòng bệnh từ sớm.
Bài viết này giúp anh/chị nắm các bệnh thường gặp ở chó, dấu hiệu cần chú ý, cách chăm sóc sức khỏe hằng ngày và những việc nên làm trước khi đưa bé đến bác sĩ thú y.
Nếu anh/chị đang nuôi bé nhỏ dưới 6 tháng tuổi, nên đọc thêm bài bệnh ở chó con vì chó con có sức đề kháng yếu và nhiều bệnh diễn tiến nhanh hơn chó trưởng thành.
Vì sao người nuôi cần hiểu bệnh thường gặp ở chó?
Chó không thể nói rõ mình đau ở đâu. Nhiều bé vẫn cố tỏ ra bình thường dù đang mệt, đau bụng, khó thở hoặc khó chịu trong người. Vì vậy, người nuôi cần quan sát từ các dấu hiệu nhỏ: ăn uống, phân, nước tiểu, hơi thở, da lông, dáng đi, mắt, mũi và mức độ vận động.
Hiểu bệnh thường gặp giúp anh/chị:
- Phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.
- Biết khi nào cần đi thú y.
- Không tự dùng thuốc sai cách.
- Phòng bệnh tốt hơn bằng tiêm phòng, tẩy giun, vệ sinh và dinh dưỡng.
- Giảm rủi ro bệnh nặng hoặc lây sang chó khác.
Theo mình, nuôi chó an toàn là phải có hai thói quen: theo dõi bé mỗi ngày và lưu sẵn số thú y gần nhà. Khi có dấu hiệu nặng, đừng chờ “mai xem sao”.
Dấu hiệu chó cần đi thú y ngay
Anh/chị nên đưa chó đi thú y sớm nếu thấy một trong các dấu hiệu sau:
- Nôn nhiều lần trong ngày.
- Tiêu chảy nặng hoặc tiêu chảy có máu.
- Bỏ ăn kéo dài.
- Mệt lả, nằm một chỗ, gọi ít phản ứng.
- Thở khó, thở gấp, tím lưỡi hoặc tím lợi.
- Co giật, run không kiểm soát.
- Bụng chướng, đau khi chạm.
- Tiểu ra máu, tiểu khó, rặn tiểu nhưng không ra.
- Chảy máu nhiều hoặc vết thương sâu.
- Sốt cao, tai và bụng nóng bất thường.
- Nghi nuốt dị vật, thuốc, hóa chất hoặc thức ăn độc.
- Đi đứng loạng choạng, yếu chân đột ngột.
- Mắt đỏ nặng, sưng, chảy dịch nhiều.
- Da đỏ, có mủ, mùi hôi hoặc rụng lông lan nhanh.
Với chó con, chó già, chó đang mang thai hoặc chó có bệnh nền, các dấu hiệu trên càng cần xử lý nhanh hơn.
Bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở chó
Bệnh Parvo
Parvo là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, thường ảnh hưởng nặng đến đường ruột. Chó mắc bệnh có thể nôn, tiêu chảy nặng, phân mùi tanh, có máu, mất nước nhanh và suy kiệt.
Bệnh này đặc biệt nguy hiểm với chó con hoặc chó chưa tiêm phòng đầy đủ. Nếu nghi Parvo, không nên tự chữa tại nhà. Cần cách ly bé với chó khác và đưa đi thú y để xét nghiệm, truyền dịch và điều trị đúng hướng.
Bệnh Care
Care là bệnh nguy hiểm có thể ảnh hưởng đến hô hấp, tiêu hóa, da, mắt và thần kinh. Dấu hiệu có thể gồm sốt, ho, chảy mũi, ghèn mắt, tiêu chảy, bỏ ăn, run cơ hoặc co giật ở giai đoạn nặng.
Bệnh có thể để lại di chứng nếu điều trị muộn. Cách tốt nhất vẫn là tiêm phòng đúng lịch và hạn chế cho chó chưa đủ miễn dịch tiếp xúc môi trường có nguy cơ cao.
Bệnh dại
Dại là bệnh cực kỳ nguy hiểm và có thể lây sang người. Dấu hiệu có thể gồm thay đổi hành vi, hung dữ bất thường, sợ nước, chảy dãi, liệt hoặc co giật.
Không nên chủ quan với bệnh dại. Chó cần được tiêm phòng dại theo hướng dẫn thú y và quy định tại địa phương. Nếu bị chó lạ cắn, người bị cắn cần xử lý vết thương và đi cơ sở y tế ngay.
Ho cũi chó
Ho cũi chó thường gặp ở những bé vừa đi gửi, grooming, khách sạn thú cưng hoặc tiếp xúc nhiều chó lạ. Dấu hiệu thường là ho khan, ho như mắc xương, khạc nhẹ hoặc ho nhiều khi vận động.
Một số trường hợp nhẹ có thể hồi phục tốt nếu chăm đúng, nhưng nếu chó ho kéo dài, sốt, bỏ ăn, thở khó hoặc mệt, nên đi khám để tránh biến chứng hô hấp.
Bệnh xoắn khuẩn
Một số bệnh do xoắn khuẩn có thể gây sốt, nôn, vàng da, tiểu bất thường, mệt và ảnh hưởng đến gan, thận. Đây là nhóm bệnh cần được bác sĩ thú y đánh giá, nhất là khi chó sống ở nơi ẩm, có chuột hoặc tiếp xúc nguồn nước bẩn.
Bệnh tiêu hóa thường gặp ở chó
Hệ tiêu hóa của chó có thể bị ảnh hưởng bởi thức ăn lạ, đổi khẩu phần quá nhanh, ăn đồ ôi, ăn xương, nuốt dị vật, ký sinh trùng hoặc bệnh truyền nhiễm.
Dấu hiệu thường gặp:
- Nôn.
- Tiêu chảy.
- Phân lỏng, phân nhầy hoặc có máu.
- Bỏ ăn.
- Đầy bụng, chướng bụng.
- Đau bụng, rên khi chạm.
- Đi ngoài nhiều lần trong ngày.
Nếu chó chỉ rối loạn nhẹ sau khi đổi thức ăn nhưng vẫn tỉnh táo, anh/chị có thể theo dõi ngắn và quay lại khẩu phần dễ tiêu. Nhưng nếu bé nôn nhiều, tiêu chảy máu, mệt, sốt, bụng chướng hoặc nghi nuốt dị vật, nên đi thú y ngay.
Để giảm rủi ro tiêu hóa, anh/chị nên đổi thức ăn từ từ, không cho ăn xương nấu chín, không cho ăn đồ người quá mặn/béo và kiểm soát các món dễ gây hại.
Có thể đọc thêm bài chó ăn gì để xây nền khẩu phần an toàn hơn.
Bệnh da lông ở chó
Bệnh da lông rất phổ biến, nhất là ở chó sống nơi ẩm, tắm sấy không khô, có ve rận, dị ứng hoặc da nhạy cảm.
Dấu hiệu thường gặp:
- Gãi nhiều.
- Liếm hoặc cắn một vùng da.
- Rụng lông từng mảng.
- Da đỏ, dày, sạm hoặc đóng vảy.
- Lông bết, hôi, có mùi ẩm.
- Có mụn, mủ, vết loét hoặc vùng da nóng đỏ.
- Có ve, bọ chét hoặc ghẻ.
Không nên tự bôi thuốc người hoặc dùng mẹo tẩy rửa mạnh lên da chó. Một số thuốc bôi có thể làm kích ứng nặng hơn, nhất là khi bé liếm phải.
Nếu bệnh da lan nhanh, có mủ, hôi, đau hoặc tái đi tái lại, nên đi khám để tìm nguyên nhân: ký sinh, nấm, vi khuẩn, dị ứng, nội tiết hoặc môi trường sống.
Nếu vấn đề chính là tắm, sấy, chải và giữ da lông sạch, anh/chị có thể xem bài chăm sóc lông chó.
Bệnh răng miệng ở chó
Răng miệng thường bị xem nhẹ nhưng lại ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe của chó. Cao răng, viêm nướu, hôi miệng, đau răng có thể làm chó ăn kém, chảy dãi hoặc khó chịu khi nhai.
Dấu hiệu cần chú ý:
- Hơi thở hôi nặng.
- Cao răng vàng nâu.
- Nướu đỏ, sưng hoặc chảy máu.
- Chảy dãi nhiều.
- Nhai một bên miệng.
- Bỏ hạt, chỉ ăn đồ mềm.
- Gãi miệng hoặc dụi mặt.
Anh/chị nên tập chải răng cho chó từ sớm, dùng sản phẩm dành riêng cho thú cưng và kiểm tra răng miệng định kỳ. Không nên cho chó ăn xương nấu chín để “làm sạch răng” vì xương có thể vỡ sắc, gây hóc, tắc hoặc tổn thương đường tiêu hóa.
Bệnh hô hấp ở chó
Chó có thể bị ho, viêm đường hô hấp, viêm phổi hoặc khó thở do nhiễm trùng, dị ứng, thời tiết, vận động quá sức hoặc đặc điểm giống.
Dấu hiệu cần chú ý:
- Ho kéo dài.
- Thở khò khè.
- Thở nhanh, thở gấp.
- Chảy mũi nhiều.
- Sốt, bỏ ăn.
- Mệt khi vận động nhẹ.
- Lưỡi hoặc lợi tím tái.
Các giống mặt ngắn như Pug, Bull Pháp, Bulldog thường nhạy hơn với nóng ẩm và vận động mạnh. Nếu bé thở khó, thở rít, tím tái hoặc ngất, cần đưa đi thú y ngay.
Vào mùa nóng, không nên cho chó vận động lâu dưới nắng, không nhốt trong xe kín và luôn chuẩn bị nước sạch.
Bệnh tiết niệu ở chó
Bệnh tiết niệu thường liên quan đến bàng quang, đường tiểu, sỏi hoặc viêm nhiễm. Nếu không xử lý sớm, chó có thể đau, bí tiểu hoặc ảnh hưởng thận.
Dấu hiệu thường gặp:
- Đi tiểu nhiều lần nhưng mỗi lần ít.
- Rặn tiểu, tiểu khó.
- Tiểu ra máu.
- Liếm vùng kín nhiều.
- Kêu khi tiểu.
- Nước tiểu có mùi lạ.
- Bỏ ăn, mệt, sốt.
Nếu chó rặn tiểu nhưng không ra, đây là tình huống nguy hiểm, nhất là ở chó đực. Cần đi thú y sớm, không chờ tự khỏi.
Phòng bệnh tiết niệu bắt đầu từ nước sạch, khẩu phần phù hợp, vận động đều và không nhịn tiểu quá lâu.
Bệnh xương khớp và vận động
Chó có thể gặp các vấn đề về xương khớp do tuổi tác, thừa cân, vận động sai, chấn thương hoặc yếu tố giống.
Dấu hiệu thường gặp:
- Đi khập khiễng.
- Ngại chạy nhảy.
- Khó đứng dậy sau khi nằm.
- Đau khi chạm vào chân, lưng hoặc hông.
- Không muốn leo cầu thang.
- Cứng người sau khi ngủ dậy.
- Tăng cân làm vận động nặng nề hơn.
Với chó giống lớn, chó già hoặc chó thừa cân, việc kiểm soát cân nặng rất quan trọng. Không nên để chó nhảy cao, trượt sàn nhiều hoặc vận động quá sức khi còn nhỏ.
Nếu chó đau chân đột ngột, không chống chân được hoặc nghi gãy xương, nên hạn chế di chuyển và đưa đi thú y.
Béo phì ở chó
Béo phì không chỉ làm chó nhìn “mập dễ thương”. Nó làm tăng nguy cơ bệnh khớp, tim mạch, hô hấp, tiểu đường, gan và giảm tuổi thọ.
Dấu hiệu chó có thể đang thừa cân:
- Khó sờ thấy xương sườn.
- Không thấy eo khi nhìn từ trên xuống.
- Bụng xệ.
- Lười vận động.
- Thở mệt khi đi bộ ngắn.
- Khó đứng dậy hoặc leo cầu thang.
Cách xử lý nên từ từ: giảm khẩu phần hợp lý, hạn chế đồ ăn vặt, tăng vận động vừa sức và theo dõi cân nặng. Không nên bắt chó nhịn ăn cực đoan hoặc vận động quá mạnh khi đang thừa cân.
Bệnh sinh sản ở chó
Chó cái có thể gặp viêm tử cung, thai khó, viêm tuyến vú hoặc vấn đề sau sinh. Chó đực có thể gặp bệnh tuyến tiền liệt, tinh hoàn hoặc viêm nhiễm cơ quan sinh dục.
Dấu hiệu cần chú ý ở chó cái:
- Mệt, sốt, bỏ ăn sau kỳ lên giống.
- Chảy dịch hôi ở âm hộ.
- Bụng to bất thường.
- Uống nước nhiều.
- Đau, thở gấp, rặn lâu khi sinh.
- Tuyến vú sưng, nóng, đau.
Dấu hiệu cần chú ý ở chó đực:
- Tiểu khó.
- Liếm vùng kín nhiều.
- Sưng tinh hoàn.
- Đau khi chạm.
- Dịch bất thường.
Nếu anh/chị có ý định phối giống, chăm chó mang thai hoặc chăm chó mẹ sau sinh, nên tìm hiểu kỹ hơn trong bài sinh sản ở chó.
Chó già thường gặp bệnh gì?
Khi chó lớn tuổi, cơ thể bắt đầu chậm lại. Bé có thể gặp nhiều vấn đề hơn về răng miệng, xương khớp, tim, thận, mắt, da lông hoặc nội tiết.
Dấu hiệu nên theo dõi ở chó già:
- Uống nước nhiều hơn.
- Đi tiểu nhiều hơn.
- Sụt cân hoặc tăng cân bất thường.
- Ho về đêm.
- Đi lại chậm, đau khớp.
- Mắt đục, nhìn kém.
- Nghe kém.
- Lông xỉn, da khô.
- Xuất hiện u cục trên cơ thể.
- Thay đổi tính tình, ngủ nhiều hơn.
Chó già nên được khám định kỳ đều hơn chó trẻ. Phát hiện sớm bệnh mạn tính sẽ giúp bé sống dễ chịu hơn và giảm biến chứng.
Cách phòng bệnh cho chó hằng ngày
Phòng bệnh luôn nhẹ hơn chữa bệnh. Anh/chị có thể bắt đầu từ các việc rất cơ bản:
- Tiêm phòng theo hướng dẫn thú y.
- Tẩy giun định kỳ.
- Phòng ve, rận, bọ chét.
- Cho ăn khẩu phần phù hợp độ tuổi, giống và mức vận động.
- Luôn có nước sạch.
- Không cho ăn thực phẩm nguy hiểm như socola, nho, hành, tỏi, xylitol.
- Tắm, sấy, chải đúng cách.
- Giữ ổ nằm khô, sạch, thoáng.
- Cho vận động đều.
- Kiểm soát cân nặng.
- Khám định kỳ 6–12 tháng/lần.
- Lưu sẵn số bác sĩ thú y gần nhà.
Nếu cần xây nếp chăm tổng thể, anh/chị có thể xem bài cách nuôi chó để đồng bộ ăn uống, vận động, vệ sinh và lịch chăm sóc.
Sơ cứu cơ bản trước khi đưa chó đi thú y
Sơ cứu đúng giúp giảm rủi ro trong lúc chuẩn bị đưa chó đến bác sĩ. Tuy nhiên, sơ cứu không thay thế điều trị.
Một số nguyên tắc an toàn:
- Nếu nghi nuốt hóa chất, thuốc hoặc dị vật: không tự móc họng, không tự gây nôn nếu chưa được hướng dẫn.
- Nếu chảy máu: dùng gạc sạch ép nhẹ liên tục và đưa đi thú y.
- Nếu bỏng nhẹ: làm mát bằng nước sạch mát, không bôi kem lạ.
- Nếu sốc nhiệt: đưa vào nơi mát, làm mát từ từ, không dùng đá lạnh trực tiếp.
- Nếu co giật: dọn vật sắc nhọn xung quanh, không nhét tay vào miệng chó, ghi lại thời gian cơn.
- Nếu bị chó khác cắn: rửa nhẹ bằng nước sạch, che vết thương và đi khám nếu vết sâu, bẩn hoặc chảy máu nhiều.
- Nếu nghi gãy xương: hạn chế di chuyển, không tự nắn.
Anh/chị nên chuẩn bị sẵn tủ sơ cứu nhỏ gồm gạc sạch, băng cuốn, nước muối sinh lý, kéo, khăn sạch, nhiệt kế và số điện thoại thú y.
Những việc không nên làm khi chó bị bệnh
Khi chó bệnh, nhiều người vì sốt ruột nên xử lý theo kinh nghiệm truyền miệng. Một số việc có thể làm bệnh nặng hơn.
Không nên:
- Tự dùng thuốc người cho chó.
- Tự tiêm thuốc tại nhà nếu không có chuyên môn.
- Tự truyền dịch.
- Tự bôi thuốc mạnh lên da viêm.
- Ép ăn khi chó nôn nhiều hoặc thở khó.
- Cho uống sữa, nước đường, nước lá theo mẹo khi chưa rõ nguyên nhân.
- Chờ quá lâu khi chó tiêu chảy máu, khó thở, co giật hoặc mệt lả.
- Dùng thuốc cũ của lần bệnh trước cho lần bệnh mới.
Cùng một triệu chứng có thể do nhiều bệnh khác nhau. Ví dụ nôn có thể do ăn linh tinh, viêm ruột, dị vật, ngộ độc hoặc bệnh truyền nhiễm. Vì vậy, dùng sai thuốc có thể che dấu triệu chứng và làm chậm điều trị.
Bảng kiểm nhanh sức khỏe cho chó tại nhà
Anh/chị có thể kiểm tra nhanh mỗi ngày hoặc vài ngày một lần:
- Bé ăn uống có bình thường không?
- Phân có khuôn, màu và mùi có khác lạ không?
- Nước tiểu có màu lạ hoặc bé có tiểu khó không?
- Bé có ho, thở gấp hoặc thở khò khè không?
- Mắt có đỏ, ghèn nhiều hoặc chảy nước không?
- Tai có hôi, bẩn hoặc bé gãi tai không?
- Da có đỏ, gàu, vảy, rụng lông không?
- Miệng có hôi nặng, chảy dãi hoặc đau khi nhai không?
- Bé có đi khập khiễng không?
- Cân nặng có tăng/giảm bất thường không?
- Tính tình có thay đổi rõ không?
Nếu anh/chị theo dõi đều, rất nhiều vấn đề sẽ được phát hiện sớm trước khi nặng.
Câu hỏi thường gặp về bệnh ở chó
Chó bỏ ăn một ngày có sao không?
Nếu chó trưởng thành bỏ ăn một ngày nhưng vẫn tỉnh táo, uống nước, không nôn, không tiêu chảy, có thể theo dõi ngắn. Nhưng nếu bỏ ăn kèm mệt, sốt, nôn, tiêu chảy, đau bụng hoặc thở bất thường thì nên đi thú y.
Chó bị tiêu chảy có cần đi khám không?
Nếu tiêu chảy nhẹ, bé vẫn tỉnh và không có máu, có thể theo dõi ngắn. Nhưng nếu tiêu chảy nhiều lần, có máu, mùi tanh, kèm nôn, mệt hoặc bỏ ăn thì nên đi khám sớm.
Chó bị ho có nguy hiểm không?
Tùy mức độ. Ho nhẹ có thể do kích ứng hoặc viêm hô hấp nhẹ. Nhưng nếu ho kéo dài, thở khó, sốt, bỏ ăn, tím lưỡi hoặc mệt thì cần đi thú y.
Có nên tự mua thuốc cho chó uống không?
Không nên. Thuốc người hoặc thuốc dùng sai bệnh có thể gây hại cho chó. Tốt nhất nên hỏi bác sĩ thú y, đặc biệt khi bé còn nhỏ, đang mang thai, già yếu hoặc có bệnh nền.
Chó cần tiêm phòng những bệnh gì?
Tùy độ tuổi, khu vực và hướng dẫn thú y, chó thường cần tiêm các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và bệnh dại. Anh/chị nên tiêm tại cơ sở thú y để được khám sàng lọc và nhắc lịch đúng.
Khi nào nên khám sức khỏe định kỳ cho chó?
Chó khỏe mạnh nên khám định kỳ khoảng 6–12 tháng/lần. Chó già, chó có bệnh nền hoặc giống dễ gặp vấn đề sức khỏe nên khám theo lịch bác sĩ thú y.
Tổng kết
Bệnh ở chó có thể đến từ nhiều nguyên nhân: truyền nhiễm, tiêu hóa, da lông, răng miệng, hô hấp, tiết niệu, xương khớp, sinh sản, tuổi già hoặc cách chăm hằng ngày. Người nuôi không cần tự chẩn đoán quá sâu, nhưng cần biết dấu hiệu nguy hiểm để đưa bé đi thú y kịp thời.
Các dấu hiệu như tiêu chảy máu, nôn nhiều, bỏ ăn kéo dài, khó thở, co giật, tiểu ra máu, bụng chướng, mệt lả hoặc vết thương sâu đều không nên chờ đợi.
Cách chăm tốt nhất là phòng từ đầu: tiêm phòng, tẩy giun, phòng ve rận, ăn uống phù hợp, giữ vệ sinh, vận động đều, kiểm soát cân nặng và khám định kỳ.
Một bé chó khỏe không chỉ nhờ may mắn, mà nhờ người nuôi quan sát kỹ, chăm đều và xử lý đúng khi có dấu hiệu bất thường.
