Cách nuôi và chăm sóc chó mặt xệ, mặt nhăn: thở, nếp nhăn, mắt và cân nặng

Chó mặt xệ, mặt nhăn rất dễ thương nhờ khuôn mặt ngắn, mắt tròn, nếp nhăn rõ và biểu cảm hài hước. Nhưng cũng vì cấu tạo mặt ngắn, mũi tẹt, thân dễ tròn và da có nhiều nếp gấp nên nhóm chó này cần cách chăm riêng hơn nhiều giống chó mũi dài.

Nếu nuôi đúng, bé có thể sống vui, gần người, hợp nhà phố và rất gắn bó với gia đình. Nếu nuôi sai, bé dễ bị nóng, thở mệt, béo phì, hôi nếp nhăn, đỏ mắt, viêm tai hoặc gặp vấn đề da.

Bài viết này hướng dẫn anh/chị cách nuôi và chăm sóc chó mặt xệ ở mức thực tế: môi trường sống, vận động, ăn uống, kiểm soát cân nặng, vệ sinh nếp nhăn, chăm mắt – tai, theo dõi hơi thở và các dấu hiệu cần đưa đi thú y.

Nếu anh/chị chưa rõ nhóm này gồm những kiểu chó nào, có thể đọc trước bài chó mặt xệ.

Vì sao chó mặt xệ cần chăm khác chó mũi dài?

Chó mặt xệ thường có mõm ngắn, mũi tẹt, đường thở ngắn, mắt tròn và một số bé có nhiều nếp nhăn quanh mặt. Đây là những điểm làm bé đáng yêu, nhưng cũng khiến việc chăm sóc cần kỹ hơn.

Những vấn đề thường gặp ở nhóm này gồm:

• Dễ nóng và thở mệt hơn khi trời oi.
• Dễ khò khè, ngáy hoặc mệt nhanh nếu vận động quá sức.
• Nếp nhăn dễ ẩm, hôi, đỏ hoặc viêm.
• Mắt dễ kích ứng hơn nếu bụi, va quẹt hoặc khô.
• Tai dễ hôi nếu không được kiểm tra đều.
• Dễ tăng cân nếu ăn nhiều, vận động ít.
• Cân nặng tăng sẽ làm tình trạng thở mệt nặng hơn.

Vì vậy, cách chăm chó mặt xệ không nên chỉ xoay quanh việc cho ăn no. Quan trọng hơn là giữ bé mát, sạch, cân nặng hợp lý và theo dõi các dấu hiệu bất thường mỗi ngày.

Môi trường sống cho chó mặt xệ

Giữ nhà mát, thoáng

Nóng là vấn đề lớn nhất với nhóm mặt xệ. Do mũi ngắn và khả năng tản nhiệt kém hơn, bé dễ mệt khi ở nơi nóng, bí hoặc phải vận động lâu ngoài trời.

Nên chuẩn bị:

• Chỗ nằm mát, khô, sạch.
• Tránh nắng chiếu trực tiếp.
• Không để bé nằm trên nền sân nóng.
• Không nhốt trong chuồng bí, mái tôn nóng hoặc phòng thiếu thông gió.
• Luôn có nước sạch.
• Không để bé trong xe hơi kín, kể cả trong thời gian ngắn.

Nếu dùng quạt hoặc máy lạnh, nên để nhiệt độ dễ chịu, không cho gió thổi thẳng liên tục vào mặt bé.

Không để bé vận động giữa trưa

Chó mặt xệ vẫn cần đi dạo, nhưng nên chọn sáng sớm hoặc chiều mát. Nền đường nóng có thể làm bỏng chân, đồng thời khiến bé thở gấp và mệt nhanh.

Nên tránh:

• Đi dạo giữa trưa.
• Chạy trên nền xi măng nóng.
• Chơi đuổi bắt quá lâu.
• Leo cầu thang nhiều.
• Ép bé chạy bộ đường dài.
• Cho vận động mạnh sau khi ăn no.

Nếu đang đi mà bé thở quá to, thè lưỡi dài, bước chậm, nằm bệt hoặc không muốn đi tiếp, nên dừng ngay, đưa bé vào nơi mát và cho nghỉ.

Căn hộ có nuôi được chó mặt xệ không?

Có thể, nếu căn hộ mát, sạch, đủ thoáng và chủ có thời gian chăm. Nhóm mặt xệ nhỏ đến vừa thường hợp căn hộ hơn nhóm to, nặng.

Anh/chị cần chuẩn bị:

• Góc ngủ riêng.
• Khu vệ sinh cố định.
• Lịch đi dạo nhẹ mỗi ngày.
• Thói quen lau mặt, kiểm tra tai, mắt.
• Kiểm soát tiếng sủa, tiếng ngáy nếu sống sát hàng xóm.

Nếu đang tìm nhóm nhỏ hợp nhà phố, có thể xem thêm bài chó mặt xệ nhỏ, mini. Nếu nhà rộng hơn và thích nhóm to, có thể tham khảo bài chó mặt xệ to, mập.

Vận động cho chó mặt xệ

Vận động vừa đủ, không quá sức

Chó mặt xệ không nên nằm cả ngày, vì dễ béo và buồn chán. Nhưng cũng không nên vận động mạnh như các giống chó nhiều năng lượng.

Nên ưu tiên:

• Đi bộ nhẹ.
• Chơi trong nhà.
• Chơi tìm đồ ăn nhỏ.
• Tập vài lệnh đơn giản.
• Vận động ngắn, chia nhiều lần.
• Dừng sớm khi bé có dấu hiệu mệt.

Tùy tuổi, cân nặng, sức khỏe và giống cụ thể, thời lượng vận động sẽ khác nhau. Với đa số bé mặt xệ nuôi trong gia đình, đi dạo nhẹ đều đặn mỗi ngày thường tốt hơn chạy mạnh trong thời gian dài.

Dấu hiệu phải cho bé nghỉ ngay

Cần dừng vận động nếu thấy:

• Thở gấp bất thường.
• Thè lưỡi dài, nước dãi nhiều.
• Nằm bệt, không muốn đứng.
• Bước loạng choạng.
• Mắt lờ đờ.
• Lưỡi hoặc nướu tím tái.
• Cơ thể quá nóng.

Nếu bé không cải thiện sau khi nghỉ ở nơi mát, nên đưa đi thú y sớm.

Ăn uống và kiểm soát cân nặng

Chó mặt xệ rất dễ tăng cân

Nhiều bé mặt xệ ăn khỏe, thích xin đồ ăn và dễ nằm nhiều. Chỉ cần dư khẩu phần một thời gian ngắn, bé có thể tăng cân rõ.

Béo phì làm tăng nguy cơ:

• Khó thở hơn.
• Nóng nhanh hơn.
• Đau khớp.
• Mệt tim.
• Viêm da ở nếp gấp.
• Lười vận động hơn.

Với nhóm này, thân hình chắc khỏe là tốt, nhưng quá béo không hề tốt. Không nên nuôi theo kiểu “càng tròn càng đẹp”.

Nguyên tắc cho ăn

Nên cho ăn theo bữa, không nên để thức ăn cả ngày.

Có thể áp dụng:

• Chó con: chia nhiều bữa nhỏ hơn.
• Chó trưởng thành: thường 2 bữa/ngày.
• Theo dõi phân, cân nặng, mức vận động để điều chỉnh khẩu phần.
• Giảm bánh thưởng, đồ ăn vặt nếu bé bắt đầu tròn quá nhanh.
• Không cho ăn quá nhiều thức ăn mặn, dầu mỡ, đồ ngọt hoặc thức ăn thừa của người.

Nếu cần tìm hiểu nền tảng ăn uống chung, anh/chị có thể xem bài chó ăn gì.

Cách kiểm tra bé có bị mập không

Anh/chị có thể kiểm tra đơn giản:

• Sờ nhẹ hai bên sườn: vẫn cảm nhận được xương sườn nhưng không lộ rõ là ổn.
• Nhìn từ trên xuống: sau lồng ngực nên có phần eo nhẹ.
• Nhìn ngang: bụng không nên xệ quá nhiều.
• Bé đi lại vẫn linh hoạt, không thở mệt chỉ vì vận động nhẹ.

Nếu phải ấn mạnh mới thấy xương sườn, nhìn từ trên xuống như một khối tròn, hoặc bé đi vài bước đã mệt, khả năng cao là đang dư cân.

Chăm nếp nhăn cho chó mặt xệ

Vì sao nếp nhăn dễ viêm?

Nếp nhăn là nơi dễ đọng nước mắt, nước bọt, bụi, thức ăn thừa, mồ hôi và dầu da. Nếu để ẩm lâu, vùng này dễ hôi, đỏ, ngứa, rụng lông hoặc viêm.

Các vùng cần chú ý:

• Rãnh mũi.
• Nếp quanh miệng.
• Trán.
• Dưới cổ.
• Kẽ chân.
• Vùng quanh đuôi nếu bé có nếp gấp.

Cách lau nếp nhăn

Nên dùng khăn mềm hoặc gạc sạch. Lau nhẹ, không chà mạnh.

Cách làm cơ bản:

• Dùng khăn hơi ẩm lau trong nếp gấp.
• Lau sạch bụi, nước dãi, ghèn hoặc thức ăn dính.
• Dùng khăn khô lau lại.
• Không để vùng nếp nhăn ẩm lâu.
• Không dùng nước hoa, cồn mạnh hoặc sản phẩm có mùi nồng gần mặt bé.

Tần suất tùy từng bé. Nếu bé nhiều nếp, hay chảy nước mắt, da dầu hoặc thời tiết nóng ẩm, có thể cần lau thường xuyên hơn.

Khi nào nếp nhăn có vấn đề?

Cần chú ý nếu thấy:

• Mùi hôi nặng.
• Da đỏ.
• Có dịch vàng.
• Bé cọ mặt liên tục.
• Rụng lông ở rãnh nhăn.
• Vùng da ẩm, rát.
• Bé đau khi chạm vào.

Khi có các dấu hiệu này, nên hỏi thú y thay vì tự bôi thuốc linh tinh.

Chăm mắt cho chó mặt xệ

Mắt mặt xệ thường nhạy hơn

Nhiều bé mặt xệ có mắt tròn, hơi lộ hoặc dễ chảy nước mắt. Mắt dễ bị bụi, lông, móng, va chạm hoặc cành cây làm kích ứng.

Nên làm mỗi ngày:

• Quan sát mắt khi cho ăn hoặc vuốt ve.
• Lau ghèn nhẹ bằng gạc mềm.
• Không dùng khăn thô chà vào mắt.
• Không để bé chơi nơi nhiều bụi, cát hoặc cành sắc.
• Cắt móng vừa phải để tránh bé tự cào vào mắt.

Dấu hiệu cần đi thú y

Không nên chủ quan nếu thấy:

• Mắt đỏ nhiều.
• Ghèn vàng xanh.
• Bé nheo mắt.
• Bé dụi mắt liên tục.
• Mắt đục.
• Một bên mắt sưng hoặc nhỏ lại.
• Bé sợ ánh sáng.
• Chảy nước mắt nhiều bất thường.

Các vấn đề mắt nếu để lâu có thể nặng nhanh. Với nhóm mặt xệ, nên xử lý sớm.

Chăm tai, răng miệng và da

Tai

Tai hôi, đỏ, nhiều ráy hoặc bé lắc đầu liên tục là dấu hiệu không nên bỏ qua.

Nên kiểm tra tai định kỳ, giữ tai khô, sạch và hỏi thú y nếu có mùi hôi nặng, dịch lạ hoặc bé gãi nhiều.

Răng miệng

Chó mặt xệ có thể có hơi thở hôi nếu răng bám mảng, ăn đồ mềm nhiều hoặc ít được vệ sinh miệng.

Nên tập cho bé quen với việc kiểm tra miệng, dùng đồ nhai phù hợp hoặc chải răng nếu bé hợp tác. Không cho gặm xương cứng dễ làm nứt răng.

Da và lông

Da chó mặt xệ cần được giữ sạch, khô. Sau khi tắm phải sấy kỹ, nhất là vùng nếp gấp, cổ, nách, bụng và kẽ chân.

Nếu cần nền tảng chăm da lông nói chung, có thể đọc thêm bài chăm sóc lông chó.

Tắm cho chó mặt xệ

Không nên tắm quá nhiều nếu da bé bình thường. Tắm quá dày có thể làm khô da, mất cân bằng da và khiến bé dễ ngứa hơn.

Khi tắm cần lưu ý:

• Dùng sữa tắm phù hợp cho chó.
• Tránh để nước và xà phòng vào mắt, tai, mũi.
• Làm sạch kỹ vùng nếp nhăn nhưng không chà mạnh.
• Xả sạch xà phòng.
• Lau và sấy khô thật kỹ.
• Không để bé nằm nơi lạnh hoặc gió lùa sau tắm.

Nếu bé đang ho, mệt, tiêu chảy, mới chuyển nhà hoặc mới tiêm phòng, nên hỏi thú y trước khi tắm.

Chăm chó mặt xệ con

Những ngày đầu về nhà

Chó mặt xệ con thường nhạy cảm hơn khi vừa tách mẹ, đổi nhà, đổi thức ăn hoặc đi đường xa.

Trong vài ngày đầu, nên:

• Cho bé nghỉ ở nơi yên tĩnh.
• Giữ thức ăn cũ, không đổi đột ngột.
• Không cho quá nhiều người bế.
• Không tắm ngay nếu bé còn mệt.
• Theo dõi phân, ăn uống, hơi thở.
• Không cho tiếp xúc chó lạ nếu chưa đủ tiêm phòng.

Nếu cần chọn nguồn trước khi nhận bé, có thể xem bài kinh nghiệm mua bán chó mặt xệ an toàn.

Ăn uống cho chó con mặt xệ

Chó con nên ăn thành nhiều bữa nhỏ, thức ăn mềm, dễ tiêu và phù hợp tuổi. Khi đổi thức ăn, nên đổi từ từ trong vài ngày để tránh tiêu chảy.

Cần tránh:

• Cho ăn quá no.
• Cho ăn xương.
• Đổi thức ăn liên tục.
• Cho uống sữa người nếu bé không hợp.
• Cho ăn đồ mặn, đồ ngọt, đồ chiên.

Tiêm phòng và tẩy giun

Chó con cần được tiêm phòng, tẩy giun theo lịch thú y. Anh/chị nên giữ sổ tiêm, hỏi rõ lịch mũi tiếp theo và không đưa bé đi nơi đông chó khi chưa hoàn tất các mũi quan trọng.

Nếu bé bỏ ăn, nôn, tiêu chảy, sốt, ho hoặc mệt lả, không nên tự chờ quá lâu.

Nuôi dạy chó mặt xệ

Hiền không có nghĩa là không cần dạy

Nhiều bé mặt xệ khá hiền, quấn người và thích nằm gần chủ. Nhưng nếu không được dạy nếp, bé vẫn có thể sủa, cắn đồ, đi vệ sinh sai chỗ, kéo dây hoặc đòi ăn liên tục.

Nên dạy từ sớm:

• Nghe tên.
• Lại gần khi gọi.
• Đi vệ sinh đúng chỗ.
• Ngồi, chờ.
• Không nhảy lên người.
• Không cắn tay.
• Đi dây bình tĩnh.
• Ở một mình trong thời gian ngắn.

Nếu cần nền tảng dạy chó tại nhà, anh/chị có thể xem bài huấn luyện chó.

Buổi tập nên ngắn và vui

Chó mặt xệ không nên bị ép tập quá lâu. Mỗi lần tập chỉ nên ngắn, nhẹ nhàng, có khen thưởng và dừng trước khi bé mệt.

Tránh quát mắng, đánh hoặc kéo giật dây mạnh. Nhóm này hợp với cách dạy đều đặn, nhẹ nhàng và nhất quán hơn.

Dấu hiệu cần đưa chó mặt xệ đi thú y ngay

Anh/chị nên đưa bé đi thú y sớm nếu có các dấu hiệu:

• Thở gấp, thở rít, thở bụng rõ.
• Lưỡi hoặc nướu tím tái.
• Nằm bệt, yếu, không đứng vững.
• Sốt, lừ đừ, bỏ ăn.
• Nôn nhiều lần.
• Tiêu chảy nhiều, phân có máu.
• Mắt đỏ, đục, ghèn vàng xanh.
• Nheo mắt hoặc dụi mắt liên tục.
• Nếp nhăn đỏ, hôi, chảy dịch.
• Tai hôi nặng, bé lắc đầu nhiều.
• Ho kéo dài.
• Da nổi mẩn, rụng lông từng mảng.
• Bé đột nhiên thay đổi hành vi rõ rệt.

Với chó mặt xệ, can thiệp sớm thường an toàn hơn chờ bé tự khỏi, nhất là các vấn đề về thở, nóng, mắt và tiêu hóa.

Những lỗi thường gặp khi chăm chó mặt xệ

Một số lỗi rất dễ gặp:

• Để bé quá nóng.
• Cho vận động mạnh giữa trưa.
• Cho ăn quá nhiều vì thấy bé xin ăn.
• Nuôi bé quá mập.
• Không lau nếp nhăn.
• Lau nếp nhăn xong nhưng không lau khô.
• Không kiểm tra mắt.
• Tắm xong không sấy kỹ.
• Chủ quan với tiếng thở nặng.
• Để bé trong chuồng bí quá lâu.
• Không dạy đi vệ sinh từ nhỏ.
• Đổi thức ăn đột ngột.
• Tự dùng thuốc khi chưa hỏi thú y.

Theo mình, nuôi chó mặt xệ không khó nếu anh/chị chăm đều mỗi ngày. Khó nhất là đừng chủ quan với những điều tưởng nhỏ: hơi thở, nếp nhăn, mắt và cân nặng.

Câu hỏi thường gặp về cách nuôi chó mặt xệ

Chó mặt xệ có dễ nuôi không?

Không quá khó, nhưng không phải nhóm nuôi nhàn. Bé cần môi trường mát, kiểm soát cân nặng, vệ sinh nếp nhăn, chăm mắt – tai và theo dõi hơi thở kỹ hơn nhiều giống mũi dài.

Chó mặt xệ có cần đi dạo không?

Có. Bé vẫn cần đi dạo nhẹ mỗi ngày để tránh béo và giảm buồn chán. Nên đi vào sáng sớm hoặc chiều mát, không ép chạy lâu.

Chó mặt xệ có nên nằm máy lạnh không?

Có thể nếu nhiệt độ vừa phải, không quá lạnh và không để gió thổi thẳng vào mặt bé liên tục. Quan trọng là giữ môi trường mát, thoáng và ổn định.

Bao lâu nên lau nếp nhăn cho chó mặt xệ?

Tùy từng bé. Bé nhiều nếp, da dầu, hay chảy nước mắt hoặc sống trong thời tiết nóng ẩm có thể cần lau thường xuyên hơn. Sau khi lau ẩm, luôn lau khô lại.

Chó mặt xệ thở khò khè có bình thường không?

Khò khè nhẹ khi ngủ có thể gặp ở một số bé. Nhưng nếu thở gấp, thở bụng, tím lưỡi, mệt nhanh hoặc thở nặng dù không vận động, cần đưa đi thú y.

Chó mặt xệ có nên ăn nhiều để tròn đẹp không?

Không nên. Tròn khỏe khác với béo phì. Béo phì làm bé khó thở, nóng nhanh, mệt khớp và dễ bệnh hơn.

Chó mặt xệ con mới về có nên tắm không?

Không nên tắm ngay nếu bé mới chuyển nhà, còn mệt hoặc chưa ổn định. Nên lau nhẹ nếu bẩn, giữ ấm – mát phù hợp và theo dõi sức khỏe vài ngày đầu.

Khi nào cần đưa chó mặt xệ đi thú y ngay?

Khi bé thở khó, lưỡi tím, nằm bệt, nôn tiêu chảy nhiều, bỏ ăn, mắt đỏ đục, nếp nhăn chảy dịch, tai hôi nặng hoặc có dấu hiệu mệt bất thường.

Tổng kết

Cách nuôi và chăm sóc chó mặt xệ xoay quanh 5 việc quan trọng: giữ bé mát, kiểm soát cân nặng, vệ sinh nếp nhăn, chăm mắt – tai và theo dõi hơi thở mỗi ngày.

Nhóm chó này rất đáng yêu, gần người và giàu biểu cảm, nhưng không nên nuôi theo kiểu “thấy dễ thương là đủ”. Mặt ngắn, nếp nhăn và thân dễ tròn khiến bé cần được chăm kỹ, nhất là trong khí hậu nóng ẩm tại Việt Nam.

Nếu anh/chị có thời gian chăm đều, giữ môi trường sống mát, cho vận động vừa phải và không để bé quá mập, chó mặt xệ có thể trở thành một người bạn rất tình cảm trong gia đình. Còn nếu muốn nuôi thật nhàn, ít dọn, ít theo dõi sức khỏe, thì nên cân nhắc kỹ trước khi chọn nhóm này.