Chó mặt xệ, mặt nhăn là cách gọi quen thuộc cho nhóm chó có khuôn mặt ngắn, mũi tẹt, mắt tròn, môi trề hoặc nhiều nếp nhăn quanh mặt. Nhóm này thường tạo cảm giác rất đáng yêu, hài hước, hơi “ngố” và giàu biểu cảm.
Tuy nhiên, vẻ ngoài dễ thương đó đi kèm nhiều điểm cần hiểu kỹ trước khi nuôi. Một số bé dễ khó thở khi nóng, dễ béo, dễ viêm nếp nhăn, dễ chảy nước mắt hoặc cần chăm da mặt thường xuyên hơn các giống chó mũi dài.
Bài viết này giúp anh/chị hiểu chó mặt xệ là gì, gồm những nhóm giống nào, ưu nhược điểm ra sao, ai hợp nuôi, ai nên cân nhắc kỹ và cần chuẩn bị gì để nuôi nhóm chó này khỏe mạnh, thực tế hơn trong điều kiện gia đình Việt Nam.
Chó mặt xệ, mặt nhăn là gì?
Chó mặt xệ, mặt nhăn không phải tên của một giống chó duy nhất. Đây là cách gọi chung cho nhiều giống chó có đặc điểm khuôn mặt ngắn, mũi tẹt, trán hoặc má có nếp nhăn, mắt tròn và biểu cảm rất rõ.
Một bé chó thường được gọi là mặt xệ hoặc mặt nhăn khi có các đặc điểm:
- Mõm ngắn.
- Mũi tẹt hơn chó mũi dài.
- Mặt tròn hoặc bè ngang.
- Môi hơi trề.
- Có nếp nhăn ở trán, quanh mũi, quanh miệng hoặc cổ.
- Mắt tròn, có thể hơi lộ.
- Biểu cảm buồn, ngơ, nghiêm hoặc hài hước.
Không phải bé nào có mặt hơi ngắn cũng thuộc nhóm cần chăm đặc biệt. Nhưng nếu bé có mũi quá tẹt, thở khò khè, nhiều nếp nhăn hoặc mắt lồi rõ, anh/chị cần chú ý sức khỏe hô hấp, da và mắt nhiều hơn.
Vì sao chó mặt xệ được nhiều người thích?
Khuôn mặt rất biểu cảm
Điểm cuốn hút lớn nhất của chó mặt xệ là biểu cảm. Chỉ cần nhìn mặt bé, nhiều người đã thấy buồn cười hoặc thương ngay: mắt tròn, mặt xệ xuống, nếp nhăn dồn lại, miệng hơi trề, dáng vẻ lúc nào cũng như đang suy nghĩ điều gì đó.
Đây là lý do nhóm chó này rất dễ nổi trên ảnh, video ngắn và mạng xã hội.
Nhiều giống hợp nhà phố, căn hộ
Một số giống mặt xệ có kích thước nhỏ đến vừa, không cần chạy quá nhiều như các giống lao động hoặc chó kéo xe. Nếu được đi dạo đều, kiểm soát cân nặng và sống trong môi trường mát, bé có thể phù hợp với nhà phố hoặc căn hộ.
Nếu anh/chị đang phân vân theo kích thước, có thể xem thêm bài kích thước loài chó để hiểu nhóm nhỏ, vừa, lớn ảnh hưởng đến cách nuôi thế nào.
Tính cách thường gần người
Nhiều bé mặt xệ khá tình cảm, thích ở gần chủ, thích được vuốt ve và dễ tạo cảm giác như một thành viên trong nhà. Tuy vậy, tính cách cụ thể còn phụ thuộc từng giống, từng bé và cách nuôi từ nhỏ.
Không nên mặc định tất cả chó mặt xệ đều hiền, dễ nuôi hoặc lười vận động. Có giống rất vui, có giống điềm, có giống cảnh giác hơn và có giống cần người nuôi có kinh nghiệm.
Các nhóm chó mặt xệ, mặt nhăn phổ biến
Phần này chỉ giới thiệu tổng quan để anh/chị dễ hình dung. Mỗi giống cụ thể vẫn cần tìm hiểu riêng trước khi chọn nuôi.
Nhóm nhỏ, dễ gặp trong nhà phố
Nhóm này thường được nhiều gia đình quan tâm vì kích thước vừa phải, dễ sống trong nhà hơn nhóm quá lớn.
Đặc điểm thường gặp:
- Thân hình nhỏ đến vừa.
- Mặt ngắn, mắt tròn.
- Dễ bám chủ.
- Không cần không gian quá rộng.
- Cần kiểm soát cân nặng và tránh nóng.
Nhóm này phù hợp hơn với người thích chó làm bạn trong nhà, có thể chăm hằng ngày, dắt đi dạo nhẹ và vệ sinh mặt – tai – da đều đặn.
Nếu anh/chị muốn tìm riêng nhóm nhỏ, có thể đọc bài chó mặt xệ nhỏ, mini.
Nhóm to, mập, dáng chắc
Một số giống mặt xệ có thân hình to, chắc, ngực rộng, đầu lớn và dáng khá nặng. Nhóm này nhìn rất ấn tượng nhưng không phải lựa chọn dễ cho mọi gia đình.
Đặc điểm thường gặp:
- Thân hình nặng hơn.
- Cần không gian thoáng hơn.
- Dễ nóng nếu vận động sai thời điểm.
- Cần kiểm soát cân nặng rất kỹ.
- Chi phí ăn uống, thú y, phụ kiện thường cao hơn.
Nhóm này hợp hơn với người có kinh nghiệm, nhà đủ rộng, có thời gian chăm sức khỏe và không chọn chỉ vì vẻ ngoài “ngầu”.
Nếu anh/chị quan tâm nhóm lớn hơn, có thể xem bài chó mặt xệ to, mập.
Nhóm nhiều nếp nhăn
Có những giống không chỉ mặt nhăn mà da ở cổ, vai hoặc thân cũng có nhiều nếp gấp. Nhóm này rất lạ mắt, nhưng chăm da không hề nhàn.
Cần chú ý:
- Nếp da dễ ẩm.
- Dễ hôi nếu không lau khô.
- Dễ đỏ, ngứa, viêm, nấm.
- Cần kiểm tra da thường xuyên.
- Không hợp người quá bận hoặc ngại chăm vệ sinh.
Với nhóm nhiều nếp nhăn, ngoại hình càng đặc biệt thì việc chăm da càng quan trọng.
Nhóm mặt ngắn nhưng không nên gọi nhầm
Trên mạng, đôi khi một số giống cơ bắp, chó bảo vệ hoặc chó lai được gắn mác “mặt xệ” chỉ vì đầu to, mõm ngắn hoặc mặt hơi bè. Anh/chị nên cẩn thận với các tin rao kiểu này.
Không nên chỉ nhìn một tấm ảnh rồi kết luận bé thuộc nhóm chó mặt xệ đáng nuôi trong nhà. Cần hỏi rõ bé là giống gì, bố mẹ thế nào, kích thước khi lớn ra sao, tính cách có phù hợp gia đình không và sức khỏe hiện tại ra sao.
Chó mặt xệ có những ưu điểm gì?
Rất dễ tạo cảm xúc
Chó mặt xệ thường khiến người nuôi thấy vui vì biểu cảm của bé. Mặt nghiêm, mắt tròn, dáng đi chậm, tiếng thở khịt khịt hoặc vẻ mặt “không hiểu chuyện gì đang xảy ra” là điểm khiến nhiều người mê nhóm này.
Thường gần gũi với gia đình
Nhiều bé thích nằm cạnh chủ, đi theo người trong nhà và tương tác tốt nếu được nuôi gần người từ nhỏ. Với gia đình cần một bé chó đồng hành trong nhà, đây là điểm cộng lớn.
Không phải giống nào cũng cần vận động quá mạnh
Một số giống mặt xệ không cần chạy dài hoặc vận động cường độ cao. Đi dạo nhẹ, chơi ngắn, giữ cân nặng hợp lý và sinh hoạt đều thường phù hợp hơn.
Điều này khiến nhóm chó mặt xệ dễ được người ở nhà phố, căn hộ quan tâm. Tuy nhiên, “không cần vận động mạnh” không có nghĩa là được nằm cả ngày và ăn thả phanh.
Ngoại hình riêng, dễ nhận diện
Chó mặt xệ có ngoại hình rất khó nhầm: mặt ngắn, mũi tẹt, mắt tròn, nếp nhăn, dáng chắc. Với người thích kiểu đẹp lạ, dễ thương và nhiều biểu cảm, nhóm này có sức hút rất riêng.
Nhược điểm cần biết trước khi nuôi chó mặt xệ
Dễ khó thở và sợ nóng hơn chó mũi dài
Nhiều bé mặt xệ có đường thở ngắn hơn, mũi hẹp hơn hoặc mô mềm quanh họng nhiều hơn. Khi trời nóng, béo phì, vận động quá mạnh hoặc bị căng thẳng, bé dễ thở gấp, khò khè, mệt nhanh.
Người nuôi cần đặc biệt tránh:
- Cho vận động mạnh giữa trưa.
- Để bé trong xe kín.
- Để bé ở phòng nóng, bí.
- Cho bé béo phì.
- Ép chạy bộ đường dài.
- Để bé kích động quá lâu.
Nếp nhăn dễ hôi và viêm
Nếp gấp quanh mũi, miệng, trán hoặc cổ có thể giữ nước, nước mắt, nước bọt, bụi và dầu da. Nếu không lau sạch, vùng này dễ đỏ, hôi, ngứa hoặc viêm.
Đây là lý do chó mặt xệ không phù hợp với người muốn nuôi quá nhàn.
Mắt dễ bị kích ứng hơn
Một số bé mắt tròn và hơi lộ, dễ bị bụi, va quẹt, khô mắt hoặc trầy xước nếu chơi quá mạnh. Khi thấy mắt đỏ, chảy ghèn vàng, nheo mắt, dụi mắt hoặc đục bất thường, nên đưa bé đi thú y sớm.
Dễ tăng cân
Nhiều bé mặt xệ rất ham ăn nhưng lại không vận động quá nhiều. Nếu cho ăn dư, bé dễ mập. Khi béo, tình trạng khó thở, nóng, khớp và tim mạch đều có thể nặng hơn.
Kiểm soát cân nặng là việc rất quan trọng với nhóm này.
Chi phí chăm sóc có thể cao hơn dự kiến
Chó mặt xệ có thể phát sinh chi phí ở các phần:
- Khám hô hấp.
- Da nếp nhăn.
- Mắt.
- Tai.
- Cân nặng.
- Dị ứng, viêm da.
- Chăm sóc khi thời tiết nóng.
Nếu ngân sách quá sát, anh/chị nên cân nhắc kỹ trước khi chọn nhóm này.
Chó mặt xệ có dễ nuôi không?
Câu trả lời là: dễ thương nhưng không hẳn dễ nuôi.
Nếu gia đình có nhà mát, thời gian vệ sinh, kiểm soát ăn uống và đi dạo nhẹ mỗi ngày, nhiều bé mặt xệ có thể sống rất vui trong nhà. Nhưng nếu nhà nóng, chủ đi làm cả ngày, ít chăm, thích chó “tự khỏe”, thì nhóm này không phải lựa chọn nhàn.
Chó mặt xệ phù hợp hơn với người:
- Thích chó sống gần người.
- Có thể chăm mặt, tai, da thường xuyên.
- Chấp nhận tiếng ngáy, tiếng khịt mũi.
- Biết kiểm soát cân nặng.
- Có ngân sách thú y dự phòng.
- Không ép chó vận động quá sức.
- Có môi trường mát, thoáng.
Chó mặt xệ không phù hợp lắm với người:
- Muốn nuôi chó thật nhàn.
- Nhà quá nóng, bí.
- Không thích mùi chó.
- Ngại vệ sinh nếp nhăn.
- Muốn chó chạy bộ đường dài.
- Muốn chó giữ nhà mạnh nhưng không có kinh nghiệm.
- Chỉ chọn vì thấy ảnh đáng yêu.
Giá chó mặt xệ nên hiểu thế nào?
Giá chó mặt xệ thay đổi rất rộng tùy giống, độ tuổi, giới tính, màu sắc, ngoại hình, nguồn bé, giấy tờ, sức khỏe, tiêm phòng, bảo hành và thời điểm.
Trong bài này không nên đưa bảng giá chi tiết từng giống để tránh gây nhầm với bài giá riêng. Anh/chị chỉ cần hiểu nguyên tắc:
- Chó mặt xệ nhỏ phổ biến thường có mặt bằng giá khác chó mặt xệ to.
- Chó nhiều nếp nhăn, ngoại hình đặc biệt hoặc nguồn hiếm có thể giá cao hơn.
- Chó có giấy tờ, nguồn rõ, chăm y tế tốt thường giá cao hơn chó rao rẻ.
- Tin giá quá rẻ cần kiểm tra rất kỹ vì nhóm này vốn đã dễ có rủi ro sức khỏe.
- Giá còn phụ thuộc màu sắc, độ tuổi, giới tính, nguồn gốc, giấy tờ, ngoại hình và thời điểm.
Nếu anh/chị cần xem khoảng giá theo từng nhóm như Pug, Bull Pháp, Bulldog, chó mặt xệ lai, nên đọc bài giá chó mặt xệ.
Có nên chọn chó mặt xệ giá rẻ không?
Nên rất cẩn thận.
Chó mặt xệ giá mềm không phải lúc nào cũng xấu, nhưng nếu giá quá thấp so với mặt bằng, thiếu sổ tiêm, không rõ nguồn, không có đoạn quay thật, bé thở mệt, mắt ghèn, da hôi hoặc phân không ổn, rủi ro sẽ rất cao.
Với nhóm chó mặt xệ, mua rẻ nhưng bé bệnh có thể khiến chi phí thú y cao hơn nhiều lần tiền ban đầu.
Trước khi đặt cọc, nên hỏi rõ:
- Bé là giống gì?
- Đực hay cái?
- Bao nhiêu tháng tuổi?
- Đã tiêm phòng, tẩy giun chưa?
- Có sổ tiêm không?
- Bé thở có khò khè nặng không?
- Mắt, tai, da nếp nhăn có sạch không?
- Phân có ổn không?
- Có đoạn quay bé đi lại, ăn uống không?
- Chính sách sức khỏe sau khi nhận ra sao?
Nếu cần đi sâu hơn về cách chọn nguồn và tránh bẫy giá rẻ, anh/chị có thể xem bài cách chọn nơi bán chó mặt xệ an toàn.
Cách chăm chó mặt xệ ở mức cơ bản
Bài này chỉ nói các nguyên tắc nền. Nếu cần hướng dẫn chi tiết về thở, nếp nhăn, mắt và cân nặng, anh/chị nên đọc bài riêng về cách nuôi và chăm sóc chó mặt xệ.
Giữ môi trường mát, thoáng
Không để chó mặt xệ ở nơi quá nóng, quá bí. Khi trời nóng, nên cho bé nghỉ nơi mát, có nước sạch và tránh vận động mạnh.
Kiểm soát cân nặng
Không cho ăn thả phanh. Nên chia khẩu phần rõ, theo dõi vòng bụng, mức thở, dáng đi và cân nặng định kỳ. Bé càng mập, nguy cơ khó thở và mệt càng cao.
Vệ sinh nếp nhăn
Dùng khăn mềm lau nhẹ vùng nếp gấp quanh mũi, miệng, trán nếu bé có nhiều nếp. Sau khi lau ẩm, cần lau khô lại. Không để nếp da ẩm lâu.
Theo dõi mắt và tai
Nếu mắt đỏ, ghèn nhiều, bé hay dụi mắt, nheo mắt hoặc tai hôi, cần kiểm tra sớm. Không tự nhỏ thuốc hoặc dùng dung dịch mạnh khi chưa có hướng dẫn thú y.
Vận động vừa đủ
Chó mặt xệ vẫn cần đi dạo và vận động nhẹ. Nhưng không nên cho chạy quá lâu, leo cầu thang nhiều hoặc vận động mạnh giữa trời nóng.
Chó mặt xệ có hung dữ không?
Không thể kết luận chó mặt xệ là hung dữ hay hiền chỉ dựa vào khuôn mặt.
Một số giống mặt xệ nhỏ thường thân thiện, gần người, hợp làm bạn trong nhà. Một số giống nhiều nếp nhăn hoặc có bản năng cảnh giác lại cần người nuôi có kinh nghiệm hơn. Chó lai hoặc chó không rõ nguồn càng khó đoán tính cách khi trưởng thành.
Tính cách của bé phụ thuộc vào:
- Giống.
- Nguồn nuôi.
- Di truyền.
- Cách xã hội hóa từ nhỏ.
- Trải nghiệm với người và chó khác.
- Cách chủ dạy nếp.
- Môi trường sống.
Vì vậy, khi chọn chó mặt xệ, anh/chị nên xem bé tương tác thật, không chỉ nhìn ảnh mặt.
Chó mặt xệ có hôi không?
Có thể hôi nếu chăm không đúng, nhất là vùng nếp nhăn, tai, răng miệng và da.
Những nguyên nhân thường gặp:
- Nếp nhăn ẩm, bẩn.
- Tai không được vệ sinh.
- Răng miệng có mảng bám.
- Da bị viêm, nấm, dị ứng.
- Lông không được sấy khô sau khi tắm.
- Béo phì làm các nếp gấp sâu hơn.
Nếu chăm đúng, vệ sinh đều và kiểm soát da tốt, mùi cơ thể có thể giảm nhiều. Nhưng nếu anh/chị quá nhạy mùi, nên cân nhắc kỹ trước khi chọn nhóm này.
Chó mặt xệ có hợp căn hộ không?
Nhiều bé mặt xệ nhỏ đến vừa có thể hợp căn hộ nếu được chăm đúng. Tuy nhiên, cần chú ý:
- Căn hộ phải mát, không bí.
- Bé cần đi dạo nhẹ mỗi ngày.
- Kiểm soát tiếng ngáy, tiếng khịt mũi nếu gia đình nhạy âm thanh.
- Vệ sinh da, tai, mắt đều.
- Không để bé quá béo.
- Không để bé ở ban công nóng hoặc phòng kín lâu.
Nếu căn hộ quá nóng, chủ đi vắng cả ngày và không có thời gian chăm, nhóm này sẽ khó phù hợp hơn.
Những lỗi thường gặp khi nuôi chó mặt xệ
Một số lỗi rất dễ gặp:
- Chọn chỉ vì mặt dễ thương.
- Không tìm hiểu vấn đề hô hấp.
- Để bé quá mập.
- Cho vận động mạnh giữa trời nóng.
- Không lau khô nếp nhăn.
- Tắm xong không sấy kỹ.
- Không kiểm tra mắt khi bé đỏ hoặc dụi mắt.
- Tin chó mặt xệ giá rẻ mà không kiểm tra sức khỏe.
- Nhầm chó mặt xệ với các giống cơ bắp hoặc chó lai không rõ nguồn.
- Nghĩ chó nhỏ thì không cần dạy nếp.
- Không tính chi phí thú y dự phòng.
Theo mình, chó mặt xệ rất đáng yêu nhưng không phải nhóm “nuôi chơi cho vui”. Muốn nuôi lâu dài, anh/chị cần yêu cả vẻ dễ thương lẫn phần chăm sóc hơi phiền của bé.
Câu hỏi thường gặp về chó mặt xệ, mặt nhăn
Chó mặt xệ là giống chó gì?
Chó mặt xệ không phải một giống riêng. Đây là cách gọi chung cho nhiều giống có mặt ngắn, mũi tẹt, môi trề hoặc nhiều nếp nhăn trên mặt.
Chó mặt xệ phổ biến gồm những giống nào?
Các giống thường được nhắc đến gồm Pug, Bull Pháp, Bulldog Anh, Shar Pei và một số giống mặt ngắn, nhiều nếp nhăn khác. Mỗi giống có kích thước, tính cách và cách chăm khác nhau.
Chó mặt xệ có dễ nuôi không?
Không quá dễ nếu anh/chị muốn nuôi nhàn. Nhóm này cần tránh nóng, kiểm soát cân nặng, chăm mắt, tai, da và nếp nhăn kỹ hơn nhiều giống chó mũi dài.
Chó mặt xệ có hay khó thở không?
Một số bé có thể thở khò khè, ngáy hoặc mệt nhanh hơn, nhất là khi nóng, béo hoặc vận động mạnh. Nếu bé thở gấp, tím lưỡi, mệt lả, cần đưa đi thú y ngay.
Chó mặt xệ có hôi không?
Có thể hôi nếu nếp nhăn, tai, răng miệng hoặc da không được chăm đúng. Lau khô nếp nhăn, vệ sinh tai, chăm răng và sấy khô sau tắm là các việc rất quan trọng.
Chó mặt xệ có hợp trẻ nhỏ không?
Tùy từng giống và từng bé. Nhiều bé khá thân thiện, nhưng trẻ nhỏ cần được dạy không chọc mắt, kéo tai, ôm siết hoặc làm bé nóng, mệt. Người lớn nên giám sát khi trẻ chơi với chó.
Chó mặt xệ có hợp căn hộ không?
Nhiều bé nhỏ đến vừa có thể hợp căn hộ nếu nhà mát, bé được đi dạo nhẹ và được vệ sinh đều. Không nên nuôi trong phòng nóng, bí hoặc để bé quá mập.
Có nên mua chó mặt xệ giá rẻ không?
Nên rất cẩn thận. Giá rẻ bất thường có thể đi kèm chó bệnh, chó lai không rõ nguồn, chưa tiêm phòng hoặc tin rao thiếu minh bạch. Nên kiểm tra sức khỏe, sổ tiêm, đoạn quay thật và thỏa thuận rõ trước khi đặt cọc.
Tổng kết
Chó mặt xệ, mặt nhăn là nhóm chó có ngoại hình rất dễ thương, nhiều biểu cảm và được nhiều gia đình yêu thích. Nhưng đây không phải một giống chó duy nhất, cũng không phải nhóm dễ nuôi cho tất cả mọi người.
Trước khi chọn nuôi, anh/chị cần hiểu rõ các điểm quan trọng: mặt ngắn có thể khiến bé dễ khó thở hơn, nếp nhăn cần vệ sinh đều, mắt dễ nhạy cảm hơn, cân nặng phải kiểm soát kỹ và môi trường sống cần mát, thoáng.
Nếu anh/chị thích chó gần người, sống trong nhà, biểu cảm hài hước và sẵn sàng chăm kỹ hơn một chút, chó mặt xệ có thể là lựa chọn rất thú vị. Nhưng nếu muốn nuôi thật nhàn, nhà nóng, ít thời gian hoặc ngân sách thú y quá hạn chế, nên cân nhắc thêm các nhóm chó khác trước khi quyết định.
